Byust
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 842-b. — ziyouz.com
Byust (lot. bustum — kuydiriş joyi, frans. buste — maqbaradagi haykal) — odamning kökrakdan yuqori — boş qismi tasvirlangan haykal, mukammal haykaltaroşlik asari. Dastlab Misr va Yunonistonda paydo bölgan, söng Qad. Rimda portret san'ati sifatida şakllangan (mujassamotiga taglik ham qöşilgan). Uyğoniş davri san'atida keng tarqalgan. Donatella Deziderio da Settinyano, L. Bernini, J. A. Gudon, O. Roden va b., Rossiyada F. Şubin, S. Galberg va b. eng yaxşi B. namunalarini yaratgan. Özbekiston hududida mil. 1-a. dan boşlab B. haykallar yaratilgan. Maye, Ayritomaan topilgan musiqaçilar (2-a.), Qöykirilgan qal'adan topilgan ostadon qopqoğiga işlangan erkak boşi (2—3-a.lar), Samarqanddan topilgan ostadonning haykal kismi (6—7-a.lar).
20-a. özbek haykaltaroşligida taniqli jamoat, madaniyat va san'at arboblarining B.lari (A. Şoymurodov, «Mehnat qahramoni Ş. Qudratov»; H. Husniddinxöjayev, «Mannon Uyğurt», «Hamza»; A. Ahmedov, «Komil Yormatov»; Ya. Şapiro, «Şukur Burhonov» va b.), şuningdek inson, ayol gözalligi tarannum etilgan B.lar (N. Feodoridis, «Ayol»; E. Tojiboyev, «Oydin» va b.) ham yaratildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЮСТ (лот. bustum — куйдириш жойи, франц. buste — мақбарадаги ҳайкал) — одамнинг кўкракдан юқори — бош қисми тасвирланган ҳайкал, мукаммал ҳайкалтарошлик асари. Дастлаб Миср ва Юнонистонда пайдо бўлган, сўнг Қад. Римда портрет санъати сифатида шаклланган (мужассамотига таглик ҳам қўшилган). Уйғониш даври санъатида кенг тарқалган. Донателла Дезидерио да Сеттиньяно, Л. Бернини, Ж. А. Гудон, О. Роден ва б., Россияда Ф. Шубин, С. Гальберг ва б. энг яхши Б. намуналарини яратган. Ўзбекистон ҳудудида мил. 1-а. дан бошлаб Б. ҳайкаллар яратилган. Мае, Айритомаан топилган мусиқачилар (2-а.), Қўйкирилган қалъадан топилган остадон қопқоғига ишланган эркак боши (2—3-а.лар), Самарқанддан топилган остадоннинг ҳайкал кисми (6—7-а.лар).
20-а. ўзбек ҳайкалтарошлигида таниқли жамоат, маданият ва санъат арбобларининг Б.лари (А. Шоймуродов, «Меҳнат қаҳрамони Ш. Қудратов»; Ҳ. Ҳусниддинхўжаев, «Маннон Уйғурт», «Ҳамза»; А. Аҳмедов, «Комил Ёрматов»; Я. Шапиро, «Шукур Бурҳонов» ва б.), шунингдек инсон, аёл гўзаллиги тараннум этилган Б.лар (Н. Феодоридис, «Аёл»; Э. Тожибоев, «Ойдин» ва б.) ҳам яратилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.