Çad
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4-b. — ziyouz.com
Çad — Markaziy Afrikadagi oqmas köl. Nigeriya, Niger, Çad va Kamerun hududida, 240 m balandlikda. Uz. 270 km, eni 150 km gaça. Mayd. 10 mingdan 26 ming km2 gaça (Ç.ga quyiladigan okim mikdorining kup yillik özgarişiga boğliq), çuq. 4 m dan 11 m gaça. Iqlim namligi yuqori bölgan davrda, ya'ni 5—6 ming yil avval köl mayd. 400 ming km2 ga yetgan. Ğarbiy va jan. qirğoqlari past, botqoqlaşgan, şim.şarqi va şarqi kuçli yemirilgan, ular yaqinida orol kup. Ç.ga Şari va KomaduguYobe daryolari kuyiladi. Kölning daryo deltalari yakinida suvi çuçuk, qolgan qismida şör. Ç.da suvning yer ostita singib atrofdagi grunt suvlarini ta'minlab turişi natijasida kölning suvi muntazam almaşinib turadi. Begemot, lamatin, timsoxdar, suv va botqoq parrandalari yaşaydi. Baliq turi köp. Kema qatnaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАД — Марказий Африкадаги оқмас кўл. Нигерия, Нигер, Чад ва Камерун ҳудудида, 240 м баландликда. Уз. 270 км, эни 150 км гача. Майд. 10 мингдан 26 минг км2 гача (Ч.га қуйиладиган оким микдорининг куп йиллик ўзгаришига боғлиқ), чуқ. 4 м дан 11 м гача. Иқлим намлиги юқори бўлган даврда, яъни 5—6 минг йил аввал кўл майд. 400 минг км2 га етган. Ғарбий ва жан. қирғоқлари паст, ботқоқлашган, шим.шарқи ва шарқи кучли емирилган, улар яқинида орол куп. Ч.га Шари ва КомадугуЙобе дарёлари куйилади. Кўлнинг дарё дельталари якинида суви чучук, қолган қисмида шўр. Ч.да сувнинг ер остита сингиб атрофдаги грунт сувларини таъминлаб туриши натижасида кўлнинг суви мунтазам алмашиниб туради. Бегемот, ламатин, тимсохдар, сув ва ботқоқ паррандалари яшайди. Балиқ тури кўп. Кема қатнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.