Çakin çör Bilga
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Çakin çör Bilga - Panç (Pan jikent) hokimi. Uning ismi Muğ toğidan topilgan 8-a.ga taalluqli suğdiy xujjatlar orasida uçraydi. Tadqiqotçilar Çakin uning ismi bölib, turkiy çör unvoniga ega bölganligi, Bilga (qad. turkça «dono») sözi esa epiteta (sifat) bölganini ta'kidlaydilar. Bu paytda Panjikent Turk xoqonligi tarkibiga kiruvçi Suğd konfederatsiyasiga taalluqdi bölib, Samarqanddan keyingi örinda turgan. Ç.Ç.B. tomondan zarb kiddirilgan tangalarda «Panç hukmdori podşo Bilga» jumlalari uçraydi. Panjikentda 7-a.ning 1çoragida, ya'ni Devaştiç hukmronligi davrida çiqarilgan tangalarda «Panç malikasi Nana» şaklida ayol hukmdorning ismi va unvoni aks etgan. Mazkur tangalardagi tamğa şakli Ç.Ç. B.ga oid tangalardagi tamğa bilan deyarli bir xil. O.I. Smirnova, bu yerda zarb qilingan tangalardagi belgilarga asoslanib, bir asrga yaqin xukm surgan Panjikent hukmdorlari sulolasining kelib çiqişini Sirdaryo (Şoş vohasi) atrofidagi turkiy hokim uruğlardan birortasi bilan aloqador 3 bölsa kerak, deb yozadi.
Ad.: Smirnova O.I., Katalog monet s gorodişa Pendjikent, M,, 1963; Ishoqov M., Unutilgan podşolikdan xatlar (Bir turkum suğd xujjatlarining özbek tiliga tarjimasi va izohlari), T., 1992.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАКИН ЧЎР БИЛГА - Панч (Пан жикент) ҳокими. Унинг исми Муғ тоғидан топилган 8-а.га тааллуқли суғдий хужжатлар орасида учрайди. Тадқиқотчилар Чакин унинг исми бўлиб, туркий чўр унвонига эга бўлганлиги, Билга (қад. туркча «доно») сўзи эса эпитета (сифат) бўлганини таъкидлайдилар. Бу пайтда Панжикент Турк хоқонлиги таркибига кирувчи Суғд конфедерациясига тааллуқди бўлиб, Самарқанддан кейинги ўринда турган. Ч.Ч.Б. томондан зарб киддирилган тангаларда «Панч ҳукмдори подшо Билга» жумлалари учрайди. Панжикентда 7-а.нинг 1чорагида, яъни Деваштич ҳукмронлиги даврида чиқарилган тангаларда «Панч маликаси Нана» шаклида аёл ҳукмдорнинг исми ва унвони акс этган. Мазкур тангалардаги тамға шакли Ч.Ч. Б.га оид тангалардаги тамға билан деярли бир хил. О.И. Смирнова, бу ерда зарб қилинган тангалардаги белгиларга асосланиб, бир асрга яқин хукм сурган Панжикент ҳукмдорлари сулоласининг келиб чиқишини Сирдарё (Шош воҳаси) атрофидаги туркий ҳоким уруғлардан бирортаси билан алоқадор 3 бўлса керак, деб ёзади.
Ад.: Смирнова О.И., Каталог монет с городища Пенджикент, М,, 1963; Исҳоқов М., Унутилган подшоликдан хатлар (Бир туркум суғд хужжатларининг ўзбек тилига таржимаси ва изоҳлари), Т., 1992.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.