Çalaxordalilar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14-b. — ziyouz.com
Çalaxordalilar Ç A L A X O R D A L I L A R (Hemichordata) — umurtqasizlar tipi. Ilgari xordalilar kenja tipi sifatida qaralgan. Xordaga öxşaş organ — notoxordasi, jabra yoriklarining bölişi bilan xordalilarga öxşab ketadi. Ç. 2 yonlama simmetriyali, selomik hayvonlar. Gavdasi 3 bölim: xartum, yoqaça va tanadan iborat. Har bir bölimning öz sellomik xaltasi böladi. Notoxorda — içakning uçi berk ösimtasi Xartum uçun tayanç vazifasini bajaradi. Halqumda jabra yoriqlari joylaşgan. Qon aylaniş sistemasi organlari böylama orqa va qorin qon tomirlaridan iborat. Orqa qon tomirining notoxorda ustidagi qismi kengayib, lakunar yurakni hosil qiladi. Nerv sistemasi teri epiteliysida joylaşgan bölib, yoqaça bilan tanasi örtasidagi nerv halqasi va u bilan boğlangan orqa hamda qorin stvollaridan iborat. Ayiriş organlari — juft selomoduktlar xartumda va yoqaçada joylaşgan. 2 sinfi: içak bilan nafas oluvçilar va qanot jabralilar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Ч А Л А Х О Р Д А Л И Л А Р (Hemichordata) — умуртқасизлар типи. Илгари хордалилар кенжа типи сифатида қаралган. Хордага ўхшаш орган — нотохордаси, жабра ёрикларининг бўлиши билан хордалиларга ўхшаб кетади. Ч. 2 ёнлама симметрияли, целомик ҳайвонлар. Гавдаси 3 бўлим: хартум, ёқача ва танадан иборат. Ҳар бир бўлимнинг ўз целломик халтаси бўлади. Нотохорда — ичакнинг учи берк ўсимтаси Хартум учун таянч вазифасини бажаради. Ҳалқумда жабра ёриқлари жойлашган. Қон айланиш системаси органлари бўйлама орқа ва қорин қон томирларидан иборат. Орқа қон томирининг нотохорда устидаги қисми кенгайиб, лакунар юракни ҳосил қилади. Нерв системаси тери эпителийсида жойлашган бўлиб, ёқача билан танаси ўртасидаги нерв ҳалқаси ва у билан боғланган орқа ҳамда қорин стволларидан иборат. Айириш органлари — жуфт целомодуктлар хартумда ва ёқачада жойлашган. 2 синфи: ичак билан нафас олувчилар ва қанот жабралилар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.