Çanği sporti
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 23-b. — ziyouz.com
Çanği sporti — qişki sport turi. Unga çanği poygasi, tramplindan sakraş, ikki kuraş (poyga va sakraş), toğ çanği sporti va biatlon kiradi. Ç.s. Norvegiyada sport turi sifatida şakllandi. 1767 y.da şu mamlakatda harbiy xizmatçilar örtasida ilk musobaqa ötkazildi, 1843 y.dan esa ommaviy musobakalar taşkil kilina boşladi. KeyinroqÇ.s. Yevropaning boşqa davlatlarida ham ommalaşdi. 1910 y.da Xalqaro çanği sporti komissiyasi tuziddi va Ç.s.ning qoidalari tasdiklandi. Bu komissiya 1924 y.da Xalqaro Ç.s. federatsiyasi (FlS)ra aylantirildi. Hoz. kunda bu federatsiyaga 100 dan ziyod davlat (Özbekiston 1993 y.dan) a'zo (2004). Ç.s. 1924 y.dan olimpiada öyinlari dasturiga kiritildi, 1925 y.dan (1937 y.dan ikki yilda bir marta) jahon çempionati ötkaziladi. Özbekistonda 20-a.ning 70-y.laridan boşlab Ç.s.ning, asosan, tog çanği sporti turini rivojlantirişga kirişiddi. Respublikada 300 dan ziyod kişi Ç.s. bilan şugullanadi. 2 ta Ç.s.ga ixtisoslaşgan sport maktabida 17 murabbiy 196 nafar bolalarösmirlarga Ç.s.dan saboq berişadi (2004). Akasingil Komil va Elmira Örinboyevalar, Vladimir Yunusov kabi yetakçi çanğiçilar nufuzli musobaqalarning iştirokçilaridir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАНҒИ СПОРТИ — қишки спорт тури. Унга чанғи пойгаси, трамплиндан сакраш, икки кураш (пойга ва сакраш), тоғ чанғи спорти ва биатлон киради. Ч.с. Норвегияда спорт тури сифатида шаклланди. 1767 й.да шу мамлакатда ҳарбий хизматчилар ўртасида илк мусобақа ўтказилди, 1843 й.дан эса оммавий мусобакалар ташкил килина бошлади. КейинроқЧ.с. Европанинг бошқа давлатларида ҳам оммалашди. 1910 й.да Халқаро чанғи спорти комиссияси тузидди ва Ч.с.нинг қоидалари тасдикланди. Бу комиссия 1924 й.да Халқаро Ч.с. федерацияси (FlS)ra айлантирилди. Ҳоз. кунда бу федерацияга 100 дан зиёд давлат (Ўзбекистон 1993 й.дан) аъзо (2004). Ч.с. 1924 й.дан олимпиада ўйинлари дастурига киритилди, 1925 й.дан (1937 й.дан икки йилда бир марта) жаҳон чемпионати ўтказилади. Ўзбекистонда 20-а.нинг 70-й.ларидан бошлаб Ч.с.нинг, асосан, тог чанғи спорти турини ривожлантиришга киришидди. Республикада 300 дан зиёд киши Ч.с. билан шугулланади. 2 та Ч.с.га ихтисослашган спорт мактабида 17 мураббий 196 нафар болаларўсмирларга Ч.с.дан сабоқ беришади (2004). Акасингил Комил ва Элмира Ўринбоевалар, Владимир Юнусов каби етакчи чанғичилар нуфузли мусобақаларнинг иштирокчиларидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.