Çaqirim
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com
Çaqirim (çaqirmoq sözidan) — qad. uzunlik ölçov birligi. Qadimdan Örta Osiyoda katta masofalarni ölçaş uçun qöllanib kelingan. Qiymati 1200 qadamga teng. Agar bir qadam örtaça 0,75 m ekanligi hisobga olinsa, unda 14. =12000,75=900 m =0,9 km ga teng. Birok 19-a. oxiridan boşlab çop etilgan adabiyotlarda 1 Ç. 1500 gaz ga teng ekanligi haqida ma'lumotlar uçraydi. Bunda gazning 0,71+0,72 m ekanligi hisobga olinsa, 1Ç.=1500(0,71+0,72) = 1,065+1,08 km. Çor Rossiyasining 1894 y.da rus ölçov birligiga ötişi töğrisidagi körsatmasi çiqqan davrgaça 14.=0,9 km, undan keyin 1 Ç.=1,06+1,08 km ga teng bölgan. Hoz. vaqgda 1 Ç. de ganda 1 km tuşuniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАҚИРИМ (чақирмоқ сўзидан) — қад. узунлик ўлчов бирлиги. Қадимдан Ўрта Осиёда катта масофаларни ўлчаш учун қўлланиб келинган. Қиймати 1200 қадамга тенг. Агар бир қадам ўртача 0,75 м эканлиги ҳисобга олинса, унда 14. =12000,75=900 м =0,9 км га тенг. Бирок 19-а. охиридан бошлаб чоп этилган адабиётларда 1 Ч. 1500 газ га тенг эканлиги ҳақида маълумотлар учрайди. Бунда газнинг 0,71+0,72 м эканлиги ҳисобга олинса, 1Ч.=1500(0,71+0,72) = 1,065+1,08 км. Чор Россиясининг 1894 й.да рус ўлчов бирлигига ўтиши тўғрисидаги кўрсатмаси чиққан давргача 14.=0,9 км, ундан кейин 1 Ч.=1,06+1,08 км га тенг бўлган. Ҳоз. вақгда 1 Ч. де ганда 1 км тушунилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.