Çarxiy

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 27–28-b. — ziyouz.com

Çarxiy (taxallusi; asl ismşarifi Hamroaliyev Asqarali) (1900.23.2 Qöqon 1979.18.12) Özbekiston xalq şoiri (1975). Qöqondagi madrasalarning birida ta'lim olgan. Illy vaqtda mumtoz şe'riyat namoyandalari ijodi bilan yaqitsdan tanişgan va xattotlik san'atini örgangan. Qöqondagi «Quvvat» artelida gulabardor (töquvçilik korxonalarida gula tayyorlaş yoki tandaga gula kötariş işi, kasbi, 192638), Navoiyning 500 yilligiga tayyorgarlik köriş va ötkaziş böyiça tuzilgan qömitada xattot (1939), Muqimiy uymuzeyida ilmiy xodim (1941), Qöqon şahar teatrida adabiy emakdoş (1942—47), Ğafur Ğulom nomidagi viloyat Adabiyot muzeyida (1950—79) ilmiy xodim bölib işlagan.

Ç. Hofiz, Sa'diy, Navoiy, Bedil singari Şarq mumtoz şoirlari va Muqimiy, Furqat, Zavqiy singari zamondoşlari ijodidan saboq oliş bilan birga Sulaymonqul Rojiy va Mirza Höqandiydan aruz ilmini örganib, 1916 y.dan e'tiboran ğazallar yoza boşlagan. Uning asarlari ilk bor 1938—39 y.larda «Yangi Farğona» gaz. va keyinçalik «Muştum» jur.da e'lon qilingan. Ç. özbek mumtoz adabiyoti an'analarini davom ettirib, ham lirik, ham hajviy şe'riyat janrlarida ijod qilgan. Ç. ijodining asosiy janrlari ğazal, muxammas va masnaviydir. Ç. ning «Şirin va aççiq» (1959) ilk şe'riy guldastasidan keyin «Şe'rlar» (1966), «AlixöjaXöjaali» (1970), «Devon» (1972) va «Beşigingda yotmayman» (1975) töplamlari naşr etilgan. Şoirning köplab ğazallariga kuy bastalanib, xalq hofizlari tomonidan ijro etib kelinadi.

As: Devon, T., 1972.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЧАРХИЙ (тахаллуси; асл исмшарифи Ҳамроалиев Асқарали) (1900.23.2 Қўқон 1979.18.12) Ўзбекистон халқ шоири (1975). Қўқондаги мадрасаларнинг бирида таълим олган. Illy вақтда мумтоз шеърият намояндалари ижоди билан яқицдан танишган ва хаттотлик санъатини ўрганган. Қўқондаги «Қувват» артелида гулабардор (тўқувчилик корхоналарида гула тайёрлаш ёки тандага гула кўтариш иши, касби, 192638), Навоийнинг 500 йиллигига тайёргарлик кўриш ва ўтказиш бўйича тузилган қўмитада хаттот (1939), Муқимий уймузейида илмий ходим (1941), Қўқон шаҳар театрида адабий эмакдош (1942—47), Ғафур Ғулом номидаги вилоят Адабиёт музейида (1950—79) илмий ходим бўлиб ишлаган.

Ч. Ҳофиз, Саъдий, Навоий, Бедил сингари Шарқ мумтоз шоирлари ва Муқимий, Фурқат, Завқий сингари замондошлари ижодидан сабоқ олиш билан бирга Сулаймонқул Рожий ва Мирза Ҳўқандийдан аруз илмини ўрганиб, 1916 й.дан эътиборан ғазаллар ёза бошлаган. Унинг асарлари илк бор 1938—39 й.ларда «Янги Фарғона» газ. ва кейинчалик «Муштум» жур.да эълон қилинган. Ч. ўзбек мумтоз адабиёти анъаналарини давом эттириб, ҳам лирик, ҳам ҳажвий шеърият жанрларида ижод қилган. Ч. ижодининг асосий жанрлари ғазал, мухаммас ва маснавийдир. Ч. нинг «Ширин ва аччиқ» (1959) илк шеърий гулдастасидан кейин «Шеърлар» (1966), «АлихўжаХўжаали» (1970), «Девон» (1972) ва «Бешигингда ётмайман» (1975) тўпламлари нашр этилган. Шоирнинг кўплаб ғазалларига куй басталаниб, халқ ҳофизлари томонидан ижро этиб келинади.

Ас: Девон, Т., 1972.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.