Çayir
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7-b. — ziyouz.com
Çayir ÇAYIR, şair (Andropogon L.) — soyabonguldoşlarga mansub köp yillik ötsimon ösimliklar turkumi; ozuqabop ekin. Tropik va subtropik mamlakatlarda 25 ga yaqin turi ma'lum. Örta Osiyo, Qozoğiston, Kavkaz va Qrimda 2 turi (oddiy Ç. hamda Kavkaz Ç.i) ösadi. Quruq daştlarga moslaşgan. Ildizi yöğon, etdor. Poyasi bitta, ba'zan ikkiuçta, yuqori qismidan şoxlangan. Gullari sariq, şoxlari uçidagi murakkab soyabon töpgulga joylaşgan. May oyida gullaydi, uruği iyulda pişadi. 100 kg kök massasi tarkibida 24,2 ozuqa birligi va 1,4 kg hazm böladigan protein (xaşagida tegişliça 37,7 va 3,3 kg) bor. Özbekistonning Nurota toği, mirzaçöl hamda Qizilqumdagi past toğlarning toşloq yon bağirlarida ösadi. Ildizlarida şirasmola, kraxmal, barglarida efir moyi bor. Smola xalk, tabobatida turli jarohatlarni davolaşda, ilmiy tibbiyotda qon töxtatuvçi vosita sifatida işlatiladi. Barça q.x. hayvonlari uçun yaxşi yemxaşak hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧАЙИР, шаир (Andropogon L.) — соябонгулдошларга мансуб кўп йиллик ўтсимон ўсимликлар туркуми; озуқабоп экин. Тропик ва субтропик мамлакатларда 25 га яқин тури маълум. Ўрта Осиё, Қозоғистон, Кавказ ва Қримда 2 тури (оддий Ч. ҳамда Кавказ Ч.и) ўсади. Қуруқ даштларга мослашган. Илдизи йўғон, этдор. Пояси битта, баъзан иккиучта, юқори қисмидан шохланган. Гуллари сариқ, шохлари учидаги мураккаб соябон тўпгулга жойлашган. Май ойида гуллайди, уруғи июлда пишади. 100 кг кўк массаси таркибида 24,2 озуқа бирлиги ва 1,4 кг ҳазм бўладиган протеин (хашагида тегишлича 37,7 ва 3,3 кг) бор. Ўзбекистоннинг Нурота тоғи, мирзачўл ҳамда Қизилқумдаги паст тоғларнинг тошлоқ ён бағирларида ўсади. Илдизларида ширасмола, крахмал, баргларида эфир мойи бор. Смола халк, табобатида турли жароҳатларни даволашда, илмий тиббиётда қон тўхтатувчи восита сифатида ишлатилади. Барча қ.х. ҳайвонлари учун яхши емхашак ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.