Çeksizlik
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 45-b. — ziyouz.com
Çeksizlik (matematikada) — miqdorlar, kattaliklar va b. matematik tuşunçalarni kengaytiriş maqsadida işlatiladigan tuşunça. Matematik analizda çeksiz kiçik, çeksiz katta mikdorlar, geometriyada çeksiz uzoklaştan elementlar, haqiqiy sonlar tuplamini ikkita «maxsus» son —oo va +oo bilan, töplamlar nazariyasida natural sonlar qatori 1, 2,... ni transfinit sonlar bilan töldiriş va h.k. şunday tuşunçadir.
Mas, hosila tuşunçasi çeksiz kiçik ikki miqdor nisbatining limiti, integral esa soni çeksiz köp «çeksiz kiçik»lar yiğindisining limiti bölib, bunday «kengaytirişlar» mat. va b. fanlarda muhim ahamiyatga ega. Özgaruvçan çeksiz kiçik, çeksiz katta miqdorlarni özgarmas çeksiz katta miqsorlardan farq qiliş uçun «potensial» va «aktual» çeksizlik terminlari vujudga kelgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЕКСИЗЛИК (математикада) — миқдорлар, катталиклар ва б. математик тушунчаларни кенгайтириш мақсадида ишлатиладиган тушунча. Математик анализда чексиз кичик, чексиз катта микдорлар, геометрияда чексиз узоклаштан элементлар, ҳақиқий сонлар тупламини иккита «махсус» сон —оо ва +оо билан, тўпламлар назариясида натурал сонлар қатори 1, 2,... ни трансфинит сонлар билан тўлдириш ва ҳ.к. шундай тушунчадир.
Маc, ҳосила тушунчаси чексиз кичик икки миқдор нисбатининг лимити, интеграл эса сони чексиз кўп «чексиз кичик»лар йиғиндисининг лимити бўлиб, бундай «кенгайтиришлар» мат. ва б. фанларда муҳим аҳамиятга эга. Ўзгарувчан чексиз кичик, чексиз катта миқдорларни ўзгармас чексиз катта миқцорлардан фарқ қилиш учун «потенциал» ва «актуал» чексизлик терминлари вужудга келган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.