Çerik
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 52-b. — ziyouz.com
Çerik (sanskritça ksatrika — köşin, laşkar) — 1) Turk xoqonligi (6— 8-a.lar), Qoraxoniylar, Saljuqiylar, Çingiziylar, Temuriylar, Şayboniylar, Xiva va Buxoro xonliklarida harbiy yuriş vaqgida tuman, viloyat, ölka va uluslardan oliy hukmdor tomonidan çiqarilgan farmonga muvofiq yiğiladigan muntazam köşin. Ç., asosan, otliq, qisman piyoda qismlardan taşkil topgan. Ç.ni belgilangan joy (miod yeri) ga töplaş vazifasi oliy boş qömondon adyutanti — tavoçi zimmasiga yuklatilgan. Ç. önlik, yuzlik, minglik va tumanlarga taqsimlangan va ularga önbegi, yuzbegi, mingbegi va tumanbegilar sardorlik qilgan. Buxoro xonligida nomuntazam qöşin qora Ç. deb nomlangan; 2) Usmoniylar saltanatida 1362 y. Murod I tomonidan jangda asirga olingan va maxsus tarbiyalangan nasroniy ösmirlardan tuzilgan alohida muntazam harbyy qism. Tarixda «yeni çeri» («yangi qöşin») nomi bilan şuhrat topgan (q. Yaniçarlar).
Q.: Yaniçarlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЕРИК (санскритча ksatrika — кўшин, лашкар) — 1) Турк хоқонлиги (6— 8-а.лар), Қорахонийлар, Салжуқийлар, Чингизийлар, Темурийлар, Шайбонийлар, Хива ва Бухоро хонликларида ҳарбий юриш вақгида туман, вилоят, ўлка ва улуслардан олий ҳукмдор томонидан чиқарилган фармонга мувофиқ йиғиладиган мунтазам кўшин. Ч., асосан, отлиқ, қисман пиёда қисмлардан ташкил топган. Ч.ни белгиланган жой (миод ери) га тўплаш вазифаси олий бош қўмондон адъютанти — тавочи зиммасига юклатилган. Ч. ўнлик, юзлик, минглик ва туманларга тақсимланган ва уларга ўнбеги, юзбеги, мингбеги ва туманбегилар сардорлик қилган. Бухоро хонлигида номунтазам қўшин қора Ч. деб номланган; 2) Усмонийлар салтанатида 1362 й. Мурод I томонидан жангда асирга олинган ва махсус тарбияланган насроний ўсмирлардан тузилган алоҳида мунтазам ҳарбйй қисм. Тарихда «йени чери» («янги қўшин») номи билан шуҳрат топган (қ. Яничарлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.