Çernov
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 56-b. — ziyouz.com
Çernov — Dmitriy Konstantinoviç (1839, Peterburg — 1921, Yalta) — metallurgiya va metallşunoslik sohalari böyiça rus olimi, hoz. zamon metallşunosligi asosçisi, rus metallurgiya va metallşunoslari yirik ilmiy maktabini yaratgan. Peterburg amaliy texnologiya intini tugatgan (1858), şu intda öqituvçilik qilgan (1859—66), Peterburg ggölat quyiş zdida muhandis bölib işlagan (1866 y.dan), Donbassda toştuz konlari qidiriş bilan şuğullangan (1880—84), Peterburgda Dengiz texnikasi kombinatida işlagan (1884 y.dan). Ç. 1889 y.dan Mixaylov art. akademiyasida prof.
Asosiy ilmiy işlari metallarga termik işlov beriş masalalariga doyr. Ç. pölatni qattiq holatda qizdirganda va sovitganda uning fazaviy uzgarişini kaşf etdi, şu jarayondagi kritik nuqtani anikladi. Pölatni qizdirişda yuz beradigan içkipolimorfik özgarişlarni ta'minlaydigan nuqta «Çernov nuqtasi» deb ataladi. Ç. pölat quymasining kristallanişi va strukturasi nazariyasini işlab çiqdi. Uning metallarga doyr olib borgan tadqiqotlari hoz. zamon metallşunosligi va pölatni termik işlaş masalalarini ilmiy va amaliy jihatdan asoslab berdi. Ç.ning metallurgiya texnikasini takomillaştirişga doyr işlari juda muhim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЕРНОВ — Дмитрий Константинович (1839, Петербург — 1921, Ялта) — металлургия ва металлшунослик соҳалари бўйича рус олими, ҳоз. замон металлшунослиги асосчиси, рус металлургия ва металлшунослари йирик илмий мактабини яратган. Петербург амалий технология интини тугатган (1858), шу интда ўқитувчилик қилган (1859—66), Петербург ггўлат қуйиш здида муҳандис бўлиб ишлаган (1866 й.дан), Донбассда тоштуз конлари қидириш билан шуғулланган (1880—84), Петербургда Денгиз техникаси комбинатида ишлаган (1884 й.дан). Ч. 1889 й.дан Михайлов арт. академиясида проф.
Асосий илмий ишлари металларга термик ишлов бериш масалаларига дойр. Ч. пўлатни қаттиқ ҳолатда қиздирганда ва совитганда унинг фазавий узгаришини кашф этди, шу жараёндаги критик нуқтани аниклади. Пўлатни қиздиришда юз берадиган ичкиполиморфик ўзгаришларни таъминлайдиган нуқта «Чернов нуқтаси» деб аталади. Ч. пўлат қуймасининг кристалланиши ва структураси назариясини ишлаб чиқди. Унинг металларга дойр олиб борган тадқиқотлари ҳоз. замон металлшунослиги ва пўлатни термик ишлаш масалаларини илмий ва амалий жиҳатдан асослаб берди. Ч.нинг металлургия техникасини такомиллаштиришга дойр ишлари жуда муҳим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.