Çiçen-itsa
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 124-b. — ziyouz.com
Çiçen-itsa (ChichenItza) Yukatan ya.o.ning şim.dagi mayyalarning siyosiy va madaniy markazi. Mil. 8-a.da barpo etilgan deb taxmin etiladi. 10-a.da tolteklar tomonidan bosib olingan. 11a. örtalaridan Ç.I. tolteklarning Yukatandagi davlati poytaxtiga aylangan. Mayyapana, Uşmal va Itsmal kabi şahardavlatlar qöşinlari tomonidan 1178 y. vayron qilingan. Ispanlar istilosi davrida (16-a. örtasi) Ç.I. xaroba holatida bölgan. Ç.I. hududida bir neça marta qazişma işlari olib borilgan; mayyatolteklarga mansub eng muhim me'moriy obidalarga «Qizil uy», «Ayol monastiri», «Çerkov», «Qoraköl» rasadxonasi, «Jangçilar ibodatxonasi», Kukulkan ibodatxona ehromi («Kastilo»), töp öynaşga möljallangan katta stadion va b.ni kiritiş mumkin. Köplab monumentaldekorativ haykaltaroşlik namunalari vgg*devoriy rasmlar topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИЧЕН-ИЦА (ChichenItza) Юкатан я.о.нинг шим.даги майяларнинг сиёсий ва маданий маркази. Мил. 8-а.да барпо этилган деб тахмин этилади. 10-а.да тольтеклар томонидан босиб олинган. 11а. ўрталаридан Ч.И. тольтекларнинг Юкатандаги давлати пойтахтига айланган. Майяпана, Ушмаль ва Ицмаль каби шаҳардавлатлар қўшинлари томонидан 1178 й. вайрон қилинган. Испанлар истилоси даврида (16-а. ўртаси) Ч.И. хароба ҳолатида бўлган. Ч.И. ҳудудида бир неча марта қазишма ишлари олиб борилган; майятольтекларга мансуб энг муҳим меъморий обидаларга «Қизил уй», «Аёл монастири», «Черков», «Қоракўл» расадхонаси, «Жангчилар ибодатхонаси», Кукулькан ибодатхона эҳроми («Кастильо»), тўп ўйнашга мўлжалланган катта стадион ва б.ни киритиш мумкин. Кўплаб монументалдекоратив ҳайкалтарошлик намуналари вгг*деворий расмлар топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.