Çilangarlik
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 86-b. — ziyouz.com
Çilangarlik — mayda buyumlar (ustara, qayçi, bigiz, arra, iskana kabi iş asboblari)ni yasaş kasbi; zamonaviy i.ç. şaroitida turli mexanik amallarni bajariş. Ç. buyumlari avval xonaki hunarmandçilik usullarida işlab çiqarilgan. Çilangarlar, asosan, öçoq, dam, bozğon, bolğa, ombur vab. asboblardan foydalangan. Ular sartaroşlik, etikdözlik, kavuşmahsidözlik, tikuvçilik va duradgorlik kasblariga kerakli, şuningdek, binokorlik uçun iş qurollari yasaşgan. Hozir Ç. mahsulotlari asosan korxonalarning maxsus sexlarida köplab işlab çiqariladi. Korxonalardagi Ç. (slesarlik) rejalaş, kesiş yoki qirqiş, tekislaş yoki töğrilaş, egiş, parmalaş, öyiş, egovlaş, parçinlaş, kavşarlaş, qalaylaş va b. amallarni öz içiga oladi. Biror mahsulotni tayyorlaşda bu amallarning ba'zilari birinketin muayyan tartibda bajariladi. Bu tartib texnologik jarayon deb ataladi. Texnologik jarayondagi amallar maxsus asbobuskunalar, dastgohlar, stanoklar, kavşarlaş va payvandlaş jihozlari yordamida bajariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИЛАНГАРЛИК — майда буюмлар (устара, қайчи, бигиз, арра, искана каби иш асбоблари)ни ясаш касби; замонавий и.ч. шароитида турли механик амалларни бажариш. Ч. буюмлари аввал хонаки ҳунармандчилик усулларида ишлаб чиқарилган. Чилангарлар, асосан, ўчоқ, дам, бозғон, болға, омбур ваб. асбоблардан фойдаланган. Улар сартарошлик, этикдўзлик, кавушмаҳсидўзлик, тикувчилик ва дурадгорлик касбларига керакли, шунингдек, бинокорлик учун иш қуроллари ясашган. Ҳозир Ч. маҳсулотлари асосан корхоналарнинг махсус цехларида кўплаб ишлаб чиқарилади. Корхоналардаги Ч. (слесарлик) режалаш, кесиш ёки қирқиш, текислаш ёки тўғрилаш, эгиш, пармалаш, ўйиш, эговлаш, парчинлаш, кавшарлаш, қалайлаш ва б. амалларни ўз ичига олади. Бирор маҳсулотни тайёрлашда бу амалларнинг баъзилари биринкетин муайян тартибда бажарилади. Бу тартиб технологик жараён деб аталади. Технологик жараёндаги амаллар махсус асбобускуналар, дастгоҳлар, станоклар, кавшарлаш ва пайвандлаш жиҳозлари ёрдамида бажарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.