Çillaşir
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95–96-b. — ziyouz.com
Çillaşir (çilla va forstoj. — sut) — odamda töxtovsiz iç ketişi, glossit, anemiya, ozib ketiş bilan keçadigan kasallik. Asosan, subtropik va tropik iqlimli joylarda uçraydi. Ç. hammada, köproq tuqqan ayollarda çilla davriyaa kuzatiladi (nomi şundan). Oqsilli moddalar' kam, uglevodli ovqatlar köp iste'mol kilinişi, issiq iqlim şaroiti va b. natijasida içakda turli zamburuğlarning köpayib, bijğiş jarayonining kuçayişi hamda vitaminlar tanqisligi Ç.ga sabab bölişi mumkin.
Kasallik sekinasta boşlanadi (homiladorlik vaqtida boşlanişi ham kuzatiladi). Dastlab, bemorning qorni dam bölib, oğriydi, quldiraydi, köp yel çiqadi, gavda trasi normal yoki baland, yoxud past böladi. Töxtovsiz (sutkasiga 8—10 marta) iç ketadi (najas köpiksimon, oq rangda böladi). Til qizaradi, milk, tanglay, oğiz böşliği şilliq qavati va yutqin yalliğlanib, ularda yaralar paydo böladi. Köp iç ketişi içakda söriliş jarayonini susaytiradi, içki sekretsiya bezlari va nerv sistemasi faoliyati özgaradi, qon işlab çiqarilişi buzilib, kamqonlik yuzaga keladi, bemor ozadi, darmoni quriydi.
Davo kasallik belgilariga qarab tayinlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИЛЛАШИР (чилла ва форстож. — сут) — одамда тўхтовсиз ич кетиши, глоссит, анемия, озиб кетиш билан кечадиган касаллик. Асосан, субтропик ва тропик иқлимли жойларда учрайди. Ч. ҳаммада, кўпроқ туққан аёлларда чилла даврияа кузатилади (номи шундан). Оқсилли моддалар’ кам, углеводли овқатлар кўп истеъмол килиниши, иссиқ иқлим шароити ва б. натижасида ичакда турли замбуруғларнинг кўпайиб, бижғиш жараёнининг кучайиши ҳамда витаминлар танқислиги Ч.га сабаб бўлиши мумкин.
Касаллик секинаста бошланади (ҳомиладорлик вақтида бошланиши ҳам кузатилади). Дастлаб, беморнинг қорни дам бўлиб, оғрийди, қулдирайди, кўп ел чиқади, гавда траси нормал ёки баланд, ёхуд паст бўлади. Тўхтовсиз (суткасига 8—10 марта) ич кетади (нажас кўпиксимон, оқ рангда бўлади). Тил қизаради, милк, танглай, оғиз бўшлиғи шиллиқ қавати ва ютқин яллиғланиб, уларда яралар пайдо бўлади. Кўп ич кетиши ичакда сўрилиш жараёнини сусайтиради, ички секреция безлари ва нерв системаси фаолияти ўзгаради, қон ишлаб чиқарилиши бузилиб, камқонлик юзага келади, бемор озади, дармони қурийди.
Даво касаллик белгиларига қараб тайинланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.