Çingiz Gabdurahmonoviç Ahmarov
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 865–866-b. — ziyouz.com
Ahmarov Çingiz Gabdurahmonoviç (1912.18.8, Troitsk ş., hoz. Çelyabinsk viloyati — 1995.13.5, Toşkent) — monumentalist rassom, Özbekiston xalq rassomi (1964). Ijodida Şarq miniatyu-rasi an'analarini davom ettirib, milliy musavvirlik maktabini yaratdi. Perm badiiy texnikumida (1927-30), V.Surikov nomidagi Moskva badiiy in-tida (1935-42) ta'lim olgan. A. özbek tasviriy san'atining milliy öziga xosligi borasida xalqning boy va gözal badiiy merosining ilğor an'analarini hoz. zamon san'atiga ijodiy singdirişda faol xizmat qildi. Asarlarida ijodkorlik ruhi b-n yaşayotgan zamondoşlarining gözal va yoqimtoy, tabiati murakkab va nafis qiyofalari tasvirlanadi. Ijodini 30- y.larda dastgoh rassomligi va grafika sohasida asarlar yaratiş b-n boşlagan (Ş. Sulaymonning «Li Çu» kitobini bezagan, 1934; «Muştum», «Maş'ala» jur.lari uçun rasmlar çizgan; «Qiz portreti», «Bola portreti», «Akam portreti» va b.). 2- jahon uruşi yillarida vatanparvarlik ruhidagi asarlarni yaratdi («Özbekiston qiliçi» triptixi, 1942). Dastlab Navoiy teatri foyesiga Navoiy «Xamsa»si mavzulari asosida mahobatli devoriy rasmlarni (1944 — 47) işladi. Şu davrdan boşlab Şarq mavzui A. ijodidan keng örin oldi. Qozon opera va balet teatri (1959), Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyi (1968), Beruniy nomidagi Şarqşunoslik in-ti (1968 — 69), Samarqanddagi Uluğbek memorial muzeyi (1964), «Yulduz» restorani (1970), Hamza nomidagi San'atşunoslik in-ti (1980) va b. binolarga (hammasi ham alebastrga tempera b-n) devoriy rasmlarni çizdi. 50- y.lardan köp qirrali ijodkor sifatida közga taşlandi: portretlar (M. Turğunboyeva, 1952; rassom R. Temurov, 1961; şoira Zulfiya, 1965; Halima Nosirova, «Yoş Navoiy», 1968), teatr spektakllari va kinofilmlarga çizgilar (M. Şayxzodaning «Mirzo Uluğbek» fojiasiga, Hamza teatri, 1964; «Uluğbek yulduzi», «Ikki dil dostoni» filmlariga), kitob bezaklari (Oybekning «Navoiy» romani, 1951; «Ravşan» eposi, 1958 va b.), maişiy lavhalar («Buxoroça raqs», «Xorazmça raqs», «Xuş kelibsiz», hammasi ham 1971), rasmlar («Indoneziya taassurotlari» turkumi, 1964), amaliy san'at buyumlari uçun çizgilar (çinni laganlar uçun rasmlar, 60 — 70-y. lar) ham yaratdi. Toşkent metropolitenining «Alişer Navoiy» bekati, Amaliy san'at muzeyi binosi devorlariga işlagan asarlari (80 — 90-y.lar) ham jozibalidir. Sönggi yillarda «Amir Temur va Bibixonim», «Amir Temur va darviş», «Amir Temur va Boyazid» kabi asarlarini yaratdi (1992 — 95). Asarlari Özbekiston san'at muzeyida, Amaliy san'at muzeyida, Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida, Qöqon adabiyot muzeyida va b. muzeylarda saqlanadi. Hamza nomidagi Uzbekiston Davlat mukofoti laureati (1968).
Ad:. Umarov A., Çingiz Ahmarov, T., 1974; Çingiz Ahmarov: Albom, T., 1982.
Abdulhay Umarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АҲМАРОВ Чингиз Габдураҳмонович (1912.18.8, Троицк ш., ҳоз. Челябинск вилояти — 1995.13.5, Тошкент) — монументалист рассом, Ўзбекистон халқ рассоми (1964). Ижодида Шарқ миниатю-раси анъаналарини давом эттириб, миллий мусаввирлик мактабини яратди. Пермь бадиий техникумида (1927-30), В.Суриков номидаги Москва бадиий ин-тида (1935-42) таълим олган. А. ўзбек тасвирий санъатининг миллий ўзига хослиги борасида халқнинг бой ва гўзал бадиий меросининг илғор анъаналарини ҳоз. замон санъатига ижодий сингдиришда фаол хизмат қилди. Асарларида ижодкорлик руҳи б-н яшаётган замондошларининг гўзал ва ёқимтой, табиати мураккаб ва нафис қиёфалари тасвирланади. Ижодини 30- й.ларда дастгоҳ рассомлиги ва графика соҳасида асарлар яратиш б-н бошлаган (Ш. Сулаймоннинг «Ли Чу» китобини безаган, 1934; «Муштум», «Машъала» жур.лари учун расмлар чизган; «Қиз портрети», «Бола портрети», «Акам портрети» ва б.). 2- жаҳон уруши йилларида ватанпарварлик руҳидаги асарларни яратди («Ўзбекистон қиличи» триптихи, 1942). Дастлаб Навоий театри фойесига Навоий «Хамса»си мавзулари асосида маҳобатли деворий расмларни (1944 — 47) ишлади. Шу даврдан бошлаб Шарқ мавзуи А. ижодидан кенг ўрин олди. Қозон опера ва балет театри (1959), Навоий номидаги Адабиёт музейи (1968), Беруний номидаги Шарқшунослик ин-ти (1968 — 69), Самарқанддаги Улуғбек мемориал музейи (1964), «Юлдуз» ресторани (1970), Ҳамза номидаги Санъатшунослик ин-ти (1980) ва б. биноларга (ҳаммаси ҳам алебастрга темпера б-н) деворий расмларни чизди. 50- й.лардан кўп қиррали ижодкор сифатида кўзга ташланди: портретлар (М. Турғунбоева, 1952; рассом Р. Темуров, 1961; шоира Зулфия, 1965; Ҳалима Носирова, «Ёш Навоий», 1968), театр спектакллари ва кинофильмларга чизгилар (М. Шайхзоданинг «Мирзо Улуғбек» фожиасига, Ҳамза театри, 1964; «Улуғбек юлдузи», «Икки дил достони» фильмларига), китоб безаклари (Ойбекнинг «Навоий» романи, 1951; «Равшан» эпоси, 1958 ва б.), маиший лавҳалар («Бухороча рақс», «Хоразмча рақс», «Хуш келибсиз», ҳаммаси ҳам 1971), расмлар («Индонезия таассуротлари» туркуми, 1964), амалий санъат буюмлари учун чизгилар (чинни лаганлар учун расмлар, 60 — 70-й. лар) ҳам яратди. Тошкент метрополитенининг «Алишер Навоий» бекати, Амалий санъат музейи биноси деворларига ишлаган асарлари (80 — 90-й.лар) ҳам жозибалидир. Сўнгги йилларда «Амир Темур ва Бибихоним», «Амир Темур ва дарвиш», «Амир Темур ва Боязид» каби асарларини яратди (1992 — 95). Асарлари Ўзбекистон санъат музейида, Амалий санъат музейида, Навоий номидаги Адабиёт музейида, Қўқон адабиёт музейида ва б. музейларда сақланади. Ҳамза номидаги Узбекистон Давлат мукофоти лауреати (1968).
Ад:. Умаров А., Чингиз Аҳмаров, Т., 1974; Чингиз Аҳмаров: Альбом, Т., 1982.
Абдулҳай Умаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.