Çiqiş va botiş tugunlari
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 125-b. — ziyouz.com
Çiqiş va botiş tugunlari — osmon jismlari orbitalarining 6 elementi jumlasiga kiruvçi nuqtalar. Elliptik orbitalar böylab harakatlanayotgan osmon jismlarining vaziyatini aniqlaş uçun katta yarim öq, ekssentrisitet, oğmalik, perigeliygaça masofa va örtaça anomaliyayaan taşqari, yana Ç. va b. t. kattaligi ma'lum bölişi kerak. Har bir sayyora orbitasi ekliptikani 2 nuqtada kesib ötadi. Ana şu nuqtalardan birini çiqiş, ikkinçisini botiş tugunlari deyiladi. Sayyora osmonning Jan. yarim şaridan Şim. yarim şariga ötiş nuqtasi çiqiş tuguni va Şim. yarim şardan Jan. yarim şargaötiş nuqtasi botiş tuguni deb qabul qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИҚИШ ВА БОТИШ ТУГУНЛАРИ — осмон жисмлари орбиталарининг 6 элементи жумласига кирувчи нуқталар. Эллиптик орбиталар бўйлаб ҳаракатланаётган осмон жисмларининг вазиятини аниқлаш учун катта ярим ўқ, эксцентриситет, оғмалик, перигелийгача масофа ва ўртача аномалияяан ташқари, яна Ч. ва б. т. катталиги маълум бўлиши керак. Ҳар бир сайёра орбитаси эклиптикани 2 нуқтада кесиб ўтади. Ана шу нуқталардан бирини чиқиш, иккинчисини ботиш тугунлари дейилади. Сайёра осмоннинг Жан. ярим шаридан Шим. ярим шарига ўтиш нуқтаси чиқиш тугуни ва Шим. ярим шардан Жан. ярим шаргаўтиш нуқтаси ботиш тугуни деб қабул қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.