Çittaklar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 123-b. — ziyouz.com
Çittaklar (Paridae) — çumçuqsimonlar oilasi. 65 turni birlaştirgan 10 uruği bor. Tanasining uz. 10—20 sm, oğirligi 7—25 g. Konussimon tumşuği qisqa, burun teşiklari atrofi kilsimon par bilan öralgan. Oyoqlari baquvvat, tirnoği içiga qayrilgan. Nari va modasining rangi uxşaş; boşi va tomoği kora, kukragi kora yölli sariq, tanasining usti, korni va yoni sarğişkökimtir. Ç. daraxt kovaklari va şoxşabbalariga uya quradi. Yilda bir (jan. mintaqalarda ikki) marta 3—16 ta tuxum qöyadi. Tuxumini modasi 12—13 kun bosadi. Jujalarini nari bilan modasi birgalikda boqadi. Ç. faqat haşarotlar bilan oziqlanadi; örmon, park, boğ zararkunandalarini qirib fonda keltiradi. Yevrosiyo, Afrika, Şim. Amerikada tarqalgan. Özbekistonda oq çittak, sariq tomoq çittak, katta çittak, vahimaquş (uyasini daraxt novdalariga osiltirib quradi) kabi turlari yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИТТАКЛАР (Paridae) — чумчуқсимонлар оиласи. 65 турни бирлаштирган 10 уруғи бор. Танасининг уз. 10—20 см, оғирлиги 7—25 г. Конуссимон тумшуғи қисқа, бурун тешиклари атрофи килсимон пар билан ўралган. Оёқлари бақувват, тирноғи ичига қайрилган. Нари ва модасининг ранги ухшаш; боши ва томоғи кора, кукраги кора йўлли сариқ, танасининг усти, корни ва ёни сарғишкўкимтир. Ч. дарахт коваклари ва шохшаббаларига уя қуради. Йилда бир (жан. минтақаларда икки) марта 3—16 та тухум қўяди. Тухумини модаси 12—13 кун босади. Жужаларини нари билан модаси биргаликда боқади. Ч. фақат ҳашаротлар билан озиқланади; ўрмон, парк, боғ зараркунандаларини қириб фонда келтиради. Евросиё, Африка, Шим. Америкада тарқалган. Ўзбекистонда оқ читтак, сариқ томоқ читтак, катта читтак, ваҳимақуш (уясини дарахт новдаларига осилтириб қуради) каби турлари яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.