Çizmaçilik
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 85-b. — ziyouz.com
Çizmaçilik — obyektlar (turli maşinalar, mexanizmlar, binolar, inşootlar va b.)ning çizmalarini, sxemalar, xaritalar va grafiklarni çizişga, turli buyumlarning tasvirlarini yasaşga oid krnunkridalar va usullarni öz içiga olgan texnika fani; çizmalar, loyihalarni çiziş bilan şuğullaniş. Ç.ning asosini geometriya, çizma geometriya fanlari taşkil etadi. Vazifasi — çizmaçilik asboblaridan foydalanib turli buyumlarning tasvirlarini, loyihalar va eskizlarini çizişga, çizilgan çizmalarni öqişga, aksonometriya yasaşga örganiş. Ç.ning mazmuni va hajmi uning fan va texnikaning qaysi sohasi uçun möljallanganligiga qarab aniklanadi. Ç. fanining bölimlari: geometrik Ç.; proyeksion Ç.; maşinasozlik Ç.i, quriliş Ç.i va b. Geo metrik Ç.da çizmaçilik asboblari, çizmalarni rasmiylaştiriş, geometrik yasaşlar, tutaşmalar va egri çiziklar örganiladi. P royeksion Ç.da nuqta, töğri çiziq, tekis şakllar, geometrik jismlarning tasvirlarini yasaş va ularning özaro vaziyatiga oid masalalar, aksonometrik tasvirlar va b. köriladi. Maşinasozlik Ç.ida çizmalarning turlari, körinişlar, qirqimlar, kesimlar, rezbalar va b., quriliş Ç.ida esa bino qismlari, sanitariya texnikasi buyumlarining şartli belgilari hamda bino va inşootlarning çizmalari örganiladi. Çizmalar (sxemalar, xaritalar va grafiklar)ni çiziş bilan şuğullanuvçi kişilar çizmakaşlar deb ataladi. Turli sohalarning muqandislari, konstruktorlari va loyihaçilari çizmakaşlikni bilişlari şart.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧИЗМАЧИЛИК — объектлар (турли машиналар, механизмлар, бинолар, иншоотлар ва б.)нинг чизмаларини, схемалар, хариталар ва графикларни чизишга, турли буюмларнинг тасвирларини ясашга оид крнункридалар ва усулларни ўз ичига олган техника фани; чизмалар, лойиҳаларни чизиш билан шуғулланиш. Ч.нинг асосини геометрия, чизма геометрия фанлари ташкил этади. Вазифаси — чизмачилик асбобларидан фойдаланиб турли буюмларнинг тасвирларини, лойиҳалар ва эскизларини чизишга, чизилган чизмаларни ўқишга, аксонометрия ясашга ўрганиш. Ч.нинг мазмуни ва ҳажми унинг фан ва техниканинг қайси соҳаси учун мўлжалланганлигига қараб аникланади. Ч. фанининг бўлимлари: геометрик Ч.; проекцион Ч.; машинасозлик Ч.и, қурилиш Ч.и ва б. Гео метрик Ч.да чизмачилик асбоблари, чизмаларни расмийлаштириш, геометрик ясашлар, туташмалар ва эгри чизиклар ўрганилади. П роекцион Ч.да нуқта, тўғри чизиқ, текис шакллар, геометрик жисмларнинг тасвирларини ясаш ва уларнинг ўзаро вазиятига оид масалалар, аксонометрик тасвирлар ва б. кўрилади. Машинасозлик Ч.ида чизмаларнинг турлари, кўринишлар, қирқимлар, кесимлар, резьбалар ва б., қурилиш Ч.ида эса бино қисмлари, санитария техникаси буюмларининг шартли белгилари ҳамда бино ва иншоотларнинг чизмалари ўрганилади. Чизмалар (схемалар, хариталар ва графиклар)ни чизиш билан шуғулланувчи кишилар чизмакашлар деб аталади. Турли соҳаларнинг муқандислари, конструкторлари ва лойиҳачилари чизмакашликни билишлари шарт.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.