Çju Yuançjan
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 76-b. — ziyouz.com
Çju Yuançjan (1328, Anxoy viloyati — 1398, Nankin) — Xitoy imperatori (1368 y.dan). Min sulolasi asosçisi. Yersiz ijarador oilasida tuğilgan. Yoşligida Budda rohibi bölgan. 1352 y. möğullarning Yuan sulolasiga qarşi Markaziy Xitoyda qözğolon kötargan şaharlik boylardan Go Szisin otryadiga kirgan. 1355 y. bu rndagi vatanparvarlar qözğolonining boş rahbariga aylangan. Öz hokimiyati ostiga Markaziy, Şarqiy va Jan. Xitoyning katta qismini hamda boşqa qözğolonçi rahbarlar qöl ostidagi hududlarni birlaştiriş yöli bilan Ç.Yu. 1368 y. yanv.da özini imperator deb e'lon qilgan. Şu yili uning köşinlari Yuan imperiyasi poytaxti Dadu (Pekin) ni egallab, möğul sulolasini ağdarib taşlagan . Ç.Yu. podşoligi davrida mamlakat iqtisodiyotini tiklaş yölida bir qator islohotlar, avvalo q.x. sohasida amalga oşirilgan. Ç.Yu. ning içki siyosati amaldorlarning öz mansablarini suiiste'mol qilişlariga qarşi qaratilgan, şuningdek, yangi suloladan norozi bölgan barça şaxslarga nisbatan qatağon siyosati yurgizgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЖУ ЮАНЬЧЖАН (1328, Аньхой вилояти — 1398, Нанкин) — Хитой императори (1368 й.дан). Мин сулоласи асосчиси. Ерсиз ижарадор оиласида туғилган. Ёшлигида Будда роҳиби бўлган. 1352 й. мўғулларнинг Юань сулоласига қарши Марказий Хитойда қўзғолон кўтарган шаҳарлик бойлардан Го Цзисин отрядига кирган. 1355 й. бу рндаги ватанпарварлар қўзғолонининг бош раҳбарига айланган. Ўз ҳокимияти остига Марказий, Шарқий ва Жан. Хитойнинг катта қисмини ҳамда бошқа қўзғолончи раҳбарлар қўл остидаги ҳудудларни бирлаштириш йўли билан Ч.Ю. 1368 й. янв.да ўзини император деб эълон қилган. Шу йили унинг кўшинлари Юань империяси пойтахти Даду (Пекин) ни эгаллаб, мўғул сулоласини ағдариб ташлаган . Ч.Ю. подшолиги даврида мамлакат иқтисодиётини тиклаш йўлида бир қатор ислоҳотлар, аввало қ.х. соҳасида амалга оширилган. Ч.Ю. нинг ички сиёсати амалдорларнинг ўз мансабларини суиистеъмол қилишларига қарши қаратилган, шунингдек, янги сулоладан норози бўлган барча шахсларга нисбатан қатағон сиёсати юргизган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.