Çjurçjenlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 76-b. — ziyouz.com
Çjurçjenlar ÇJURÇJENLAR, çjuliçjen, nyuyçjen, nyuyçji — tungus qabilalaridan. Qadimdan Manjuriyaning şarqiy qismida yaşaganlar. 10-a. gaça mustaqil bölişgan, Xitoy va Koreya bilan aloqalari bölgan. 10—11a.larda kidanlarta tobe bölganlar. 11-a. boşida Ç. qabilalari 1114 y. kidanlarga qarşi qözğolon kötargan Aguda tomonidan birlaştirilgan. Natijada Ç. mustaqil Szin davlati (1115— 1234)ni barpo etganlar, keyinçalik bu davlat möğullar tomonidan tugatilgan. Möğullar davrida Ç. yana bir neça kabila guruxlariga parçalanib, 16-a.gaça Şarkiy Osiyo tarixida aytarli rol öynamaganlar. 16-a. oxiridan Ç.ning «Szyançjou nyuyçjilari» deb atalmiş guruhidan oqsoqol Nurxatsi siyosat maydoniga çiqqan. U 1583—1625 y.lar mobaynida nafaqat Szyançjou kabilalarini, balki keyinçalik «manjurlar» deb nom olgan boşka qabilalarni ham birlaştirişga muvaffaq bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЖУРЧЖЭНЛАР, чжуличжэнь, нюйчжэнь, нюйчжи — тунгус қабилаларидан. Қадимдан Манжуриянинг шарқий қисмида яшаганлар. 10-а. гача мустақил бўлишган, Хитой ва Корея билан алоқалари бўлган. 10—11а.ларда киданларта тобе бўлганлар. 11-а. бошида Ч. қабилалари 1114 й. киданларга қарши қўзғолон кўтарган Агуда томонидан бирлаштирилган. Натижада Ч. мустақил Цзинь давлати (1115— 1234)ни барпо этганлар, кейинчалик бу давлат мўғуллар томонидан тугатилган. Мўғуллар даврида Ч. яна бир неча кабила гурухларига парчаланиб, 16-а.гача Шаркий Осиё тарихида айтарли роль ўйнамаганлар. 16-а. охиридан Ч.нинг «Цзяньчжоу нюйчжилари» деб аталмиш гуруҳидан оқсоқол Нурхаци сиёсат майдонига чиққан. У 1583—1625 й.лар мобайнида нафақат Цзяньчжоу кабилаларини, балки кейинчалик «манжурлар» деб ном олган бошка қабилаларни ҳам бирлаштиришга муваффақ бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.