Çoç raqsi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 155-b. — ziyouz.com
Çoç raqsi — mil. 1ming yillik örtalarida Xitoyda şuhrat qozongan raqs turi. Çjeçji (Çoç — Toşkent) nomi bilan atalgan. Ç.r.ni, asosan, qizjuvonlar ijro etgan. Raqsga avval bir kişi tuşgan, ya'ni yakka öyin hisoblangan. Mil. 5—6-a.larda esa, 5 kişi, keyingi asrlarda esa 24 kişi öynagan. Ç.r. davra qilib, aylanib öynalgan, u milliy musiqa, maqom va xonanda aşulasi bilan ham qöşib yuborilgan. Raqqrsalardan biri davraning markazida öynab, öyinni boşqarib borgan. U xuasin («gulning markazi») deb atalgan. Raqqosalar qimmatbaho matolardan tikilgan, dur va javohirlar, çyroyli kaşta nusxalar bilan bezalgan liboslarda çiqişgan. Ç.r. xitoyliklarni öziga maftun etgan. Öşa davrlarda yozilgan musiqa risolalarida bu öyinga juda yuqori baho berilgan. Mas, Çyan Yan özining «Musiqa kitobi» asarida «Xitoyliklar çjeçji raqsini ijro etişda xuslar (xorijiylar) bilan tenglaşa olmaydilar», deb yozgan. Xitoy şoirlari Ç.r.ning maftuni bölib, unga bağişlab 29 ta şe'r va qasidalar yozganlar. Ad,: Şoniyozov K., Qanğ davlati va qanğlilar, T., 1990. Muham madjonov A., Qadimgi Toşkent, T., 2002.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧОЧ РАҚСИ — мил. 1минг йиллик ўрталарида Хитойда шуҳрат қозонган рақс тури. Чжечжи (Чоч — Тошкент) номи билан аталган. Ч.р.ни, асосан, қизжувонлар ижро этган. Рақсга аввал бир киши тушган, яъни якка ўйин ҳисобланган. Мил. 5—6-а.ларда эса, 5 киши, кейинги асрларда эса 24 киши ўйнаган. Ч.р. давра қилиб, айланиб ўйналган, у миллий мусиқа, мақом ва хонанда ашуласи билан ҳам қўшиб юборилган. Раққрсалардан бири давранинг марказида ўйнаб, ўйинни бошқариб борган. У хуасин («гулнинг маркази») деб аталган. Раққосалар қимматбаҳо матолардан тикилган, дур ва жавоҳирлар, чйройли кашта нусхалар билан безалган либосларда чиқишган. Ч.р. хитойликларни ўзига мафтун этган. Ўша даврларда ёзилган мусиқа рисолаларида бу ўйинга жуда юқори баҳо берилган. Маc, Чянь Янь ўзининг «Мусиқа китоби» асарида «Хитойликлар чжечжи рақсини ижро этишда хуслар (хорижийлар) билан тенглаша олмайдилар», деб ёзган. Хитой шоирлари Ч.р.нинг мафтуни бўлиб, унга бағишлаб 29 та шеър ва қасидалар ёзганлар. Ад,: Шониёзов К., Қанғ давлати ва қанғлилар, Т., 1990. Муҳам маджонов А., Қадимги Тошкент, Т., 2002.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.