Çölbair toğlari
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 179-b. — ziyouz.com
Çölbair toğlari - Surxondaryo viloyatidagi toğlar. Hisor toğ tizmasining jan.ğarbiy tarmoklaridan biri. Surxondaryoning ung irmoklari Holxanjar va Töpolondaryo orasida joylaşgan. Jan.ğarbdan şim.şarqqa 60 km dan ziyod masofaga çözilgan. Bal. 1500—2500 m. Eng baland joyi 3812 m. Yon bağirlari asimmetrik tuzilişga ega. Jan.şarkiy yon bağirlari ança tik (1500 m gaça). Köplab daryo tarmoqlari bilan kesilgan. Ç.t. antiklinal tuzilişga ega, asosan, toşkömir, perm, bör, paleogen, neogen davri çökindi toğ jinslaridan taşkil topgan. Iqlimi kontinental. Yoğin şim.şarqiy qismida 800 mm dan ziyod. Yon bağirlaridagi böz, jigarrang, qönğir tuproklarda buğdoydoşlar, turli butalar ösadi, arçazorlar, yonğoqzorlar bor. Hududidan yaylov sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЎЛБАИР ТОҒЛАРИ - Сурхондарё вилоятидаги тоғлар. Ҳисор тоғ тизмасининг жан.ғарбий тармокларидан бири. Сурхондарёнинг унг ирмоклари Ҳолханжар ва Тўполондарё орасида жойлашган. Жан.ғарбдан шим.шарққа 60 км дан зиёд масофага чўзилган. Бал. 1500—2500 м. Энг баланд жойи 3812 м. Ён бағирлари асимметрик тузилишга эга. Жан.шаркий ён бағирлари анча тик (1500 м гача). Кўплаб дарё тармоқлари билан кесилган. Ч.т. антиклиналь тузилишга эга, асосан, тошкўмир, пермь, бўр, палеоген, неоген даври чўкинди тоғ жинсларидан ташкил топган. Иқлими континентал. Ёғин шим.шарқий қисмида 800 мм дан зиёд. Ён бағирларидаги бўз, жигарранг, қўнғир тупрокларда буғдойдошлар, турли буталар ўсади, арчазорлар, ёнғоқзорлар бор. Ҳудудидан яйлов сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.