«Çöli Iroq»
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 179-b. — ziyouz.com
«Çöli Iroq» — Iroq maqomi boş kuy mavzui asosida yaratilgan yirik şakldagi mumtoz çolğu asar. U ğamgin, qayğuli ruhiy holatni ifoda etgani bilan teran falsafiy ma'no va mazmunga ega. «Ç.I.» saraxbor usulining tezlaştirilgan variantiga boğlangan. Kuy tuzilişida çolğu qismlarga xos bozgöylar uçrasada, asosan, maqom şö'balaridek murakkab kuy tuzilmalaridan tarkib topgan. «Ç.I.»ning şakli daromad, 2 ta miyonxat, avjida Muxayyari Çorgoh namudi işlatilişidan iborat. Asar yakkanavozlikda köproq nay, ğijjak, tanbur, sato, dutor, qöşnay singari çolğularda, şuningdek, turli xil ansambllarda ijro etiladi. Özbekiston bastakorlari va kompozitorlari öz asarlarida «Ç.I.» kuy va ohanglaridan unumli foydalanişgan. Şu jumladan, I.Ikromov uning aşula yölini Navoiy ğazaliga boğlab tuzgan, D.Soatqulov özbek xalq çolğulari orkestri uçun moslaştirib qayta işlagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ЧЎЛИ ИРОҚ» — Ироқ мақоми бош куй мавзуи асосида яратилган йирик шаклдаги мумтоз чолғу асар. У ғамгин, қайғули руҳий ҳолатни ифода этгани билан теран фалсафий маъно ва мазмунга эга. «Ч.И.» сарахбор усулининг тезлаштирилган вариантига боғланган. Куй тузилишида чолғу қисмларга хос бозгўйлар учрасада, асосан, мақом шўъбаларидек мураккаб куй тузилмаларидан таркиб топган. «Ч.И.»нинг шакли даромад, 2 та миёнхат, авжида Мухайяри Чоргоҳ намуди ишлатилишидан иборат. Асар якканавозликда кўпроқ най, ғижжак, танбур, сато, дутор, қўшнай сингари чолғуларда, шунингдек, турли хил ансамблларда ижро этилади. Ўзбекистон бастакорлари ва композиторлари ўз асарларида «Ч.И.» куй ва оҳангларидан унумли фойдаланишган. Шу жумладан, И.Икромов унинг ашула йўлини Навоий ғазалига боғлаб тузган, Д.Соатқулов ўзбек халқ чолғулари оркестри учун мослаштириб қайта ишлаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.