Çöponzoda
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 186-b. — ziyouz.com
Çöponzoda (taxallusi; asl ismşarifi Bekir Vagap öğli) [1893.15(27).5, Simferopol uyezdi Arğun qişloği — 1937.13.10, Boku] — krim-tatar şoiri, adabiyotşunos, turkiyşunos. Ç.ning adabiy faoliyati 1913 y.da «Onang qayda?» dostoni bilan boşlangan. Uning Turkiya, Vengriya, Krim va Kavkazda yozgan şe'rlari «Böron» (1928) töplamidan örin olgan. Ç.ning keyingi faoliyati ilmiy yönaliş kasb etib, u turkiy xalqlar tili, folklori va yozma adabiyoti masalalariga bağişlangan ilmiy asarlar yozgan. U yangi turk alifbosi Bugunittifoq markaziy qömitasiga (1927—29) va Ozarbayjon Xalq maorif komissarligi huzuridagi terminologiya qömitasiga (1929 y.dan) rahbarlik kilgan. Ç. 1936 y. yozida Ozarbayjonning qişloq joylariga borib, sönggi marta dialektologiya va folklorga oid boy materiallar töplagan. Ç. 1926—28 y.larda Özbekistonga bir neça marta kelgan va özbek folklorşunos, tilşunos, adabiyotşunos olimlari bilan yaqin ijodiy aloqada bölgan. 1937 y. 28 yanv.da Kislovodovskdagi sanatoriyda davolanayotgan paytida qamoqqa olingan va Bokuga olib kelinib, «xalq duşmani» sifatida otib taşlangan. Ç. 1957 y. 12 okt.da SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi tomonidan oqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЎПОНЗОДА (тахаллуси; асл исмшарифи Бекир Вагап ўғли) [1893.15(27).5, Симферополь уезди Арғун қишлоғи — 1937.13.10, Боку] — крим-татар шоири, адабиётшунос, туркийшунос. Ч.нинг адабий фаолияти 1913 й.да «Онанг қайда?» достони билан бошланган. Унинг Туркия, Венгрия, Крим ва Кавказда ёзган шеърлари «Бўрон» (1928) тўпламидан ўрин олган. Ч.нинг кейинги фаолияти илмий йўналиш касб этиб, у туркий халқлар тили, фольклори ва ёзма адабиёти масалаларига бағишланган илмий асарлар ёзган. У янги турк алифбоси Бугуниттифоқ марказий қўмитасига (1927—29) ва Озарбайжон Халқ маориф комиссарлиги ҳузуридаги терминология қўмитасига (1929 й.дан) раҳбарлик килган. Ч. 1936 й. ёзида Озарбайжоннинг қишлоқ жойларига бориб, сўнгги марта диалектология ва фольклорга оид бой материаллар тўплаган. Ч. 1926—28 й.ларда Ўзбекистонга бир неча марта келган ва ўзбек фольклоршунос, тилшунос, адабиётшунос олимлари билан яқин ижодий алоқада бўлган. 1937 й. 28 янв.да Кисловодовскдаги санаторийда даволанаётган пайтида қамоққа олинган ва Бокуга олиб келиниб, «халқ душмани» сифатида отиб ташланган. Ч. 1957 й. 12 окт.да СССР Олий суди Ҳарбий коллегияси томонидан оқланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.