Çopqun
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 139-b. — ziyouz.com
Çopqun ÇOPQUN, çopğun — örta asrlarda aksariyat harbiy harakatlar çoğida qöşinning oziq-ovqati, yemxaşagi va b. ehtiyojlarini qondiriş, şuningdek, qamalda qolgan şahar, qişloq, qal'a, qörğon va hisor mudofaaçilari tinkasini quritiş maqsadida tevarakatrofdagi joylarga qilingan talonçilik amaliyoti. Ç.da bir neça yuzdan bir neça minggaça otliq jangçilar — çopqunçilar iştirok etgan. Ç. vaqtida qölga kiritilgan barça narsalar, jumladan, bandilar qarorgohga ölja qilib olib kelingan. Bobur Afğoniston va Hindiston yurişlari vaqtida Ç.dan unumli foydalangan. Tarixiy manbalarning qayd etişiça, 1502 y. Şayboniyxon Hisor va Çağoniyon ustiga laşkar tortib borganida, Hisor tevarakatrofini Ç. qilgan. Uning çopqunçi (yurtovul)lari 100 ming qöy, 50 ming ot, 50 ming asir va b. narsalarni ölja sifatida xon qarorgohiga olib kelganlar. 1505 y. Şayboniyxon Xorazm voliysi Çinsöfiga qarşi otlanganda 5 ming askardan iborat çopqunçini Xiva atrofidagi qişloklarni talaş uçun tayinlaydi. Ç. natijasida 100 mingdan ortiq qoramol, qöy, ot va b. qölga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧОПҚУН, чопғун — ўрта асрларда аксарият ҳарбий ҳаракатлар чоғида қўшиннинг озиқ-овқати, емхашаги ва б. эҳтиёжларини қондириш, шунингдек, қамалда қолган шаҳар, қишлоқ, қалъа, қўрғон ва ҳисор мудофаачилари тинкасини қуритиш мақсадида теваракатрофдаги жойларга қилинган талончилик амалиёти. Ч.да бир неча юздан бир неча минггача отлиқ жангчилар — чопқунчилар иштирок этган. Ч. вақтида қўлга киритилган барча нарсалар, жумладан, бандилар қароргоҳга ўлжа қилиб олиб келинган. Бобур Афғонистон ва Ҳиндистон юришлари вақтида Ч.дан унумли фойдаланган. Тарихий манбаларнинг қайд этишича, 1502 й. Шайбонийхон Ҳисор ва Чағониён устига лашкар тортиб борганида, Ҳисор теваракатрофини Ч. қилган. Унинг чопқунчи (юртовул)лари 100 минг қўй, 50 минг от, 50 минг асир ва б. нарсаларни ўлжа сифатида хон қароргоҳига олиб келганлар. 1505 й. Шайбонийхон Хоразм волийси Чинсўфига қарши отланганда 5 минг аскардан иборат чопқунчини Хива атрофидаги қишлокларни талаш учун тайинлайди. Ч. натижасида 100 мингдан ортиқ қорамол, қўй, от ва б. қўлга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.