Çorsu
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150–151-b. — ziyouz.com
Çorsu (fors, çor—tört, suk,—bozor; çorrahadagi bozor joy) — 1) tarixiy şaharlarning asosiy çorrahasidagi odatda usti yopiq bölgan savdosotiq joyi; aksari şaharning örtasida qurilib, markaziy mujassamotga ega bölgan; 2) umuman savdosotiq joyi. Ç.larning paydo bölişi şaharning özi kabi qadimiydir. Kdd. Misrda «şahar» ma'nosi doyra içidagi çorraha şaklidagi iyeroglif orqali ifodalangan. Qad. Rim şaharsozligida çorraha maxsus imorat (tetrapil)lar bilan ajratilgan. Bolqon mamlakatlari me'morligida Ç. nomi «çarşiya» deb talaffuz etiladi (mas, Makedoniyadagi Skople va Bitola şaharlarining qad. bozorlari). Şahrisabzda Ç.larning yaqqol namunasi saklangan. Samarkand Ç.si ham tarixiy şaharning savdosotiq markazida, olti asosiy köçayönalişlarning kesişgan joyida barpo bölgan (q. Çorsö). Buxoroda Ç.lar «toq» iborasi bilan maşhur: Toqi zargaron, Toqi sarrofon va b. Toşkent, Şahrixon kabi şaharlarda Ç. binolari sinçdan, yassi tomli qilib işlangan (saklanmagan). Xivada Ç. dökonlari köproq Ota va Polvon darvozalar köçalari böylab joylaşgan edi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧОРСУ (форс, чор—тўрт, сук,—бозор; чорраҳадаги бозор жой) — 1) тарихий шаҳарларнинг асосий чорраҳасидаги одатда усти ёпиқ бўлган савдосотиқ жойи; аксари шаҳарнинг ўртасида қурилиб, марказий мужассамотга эга бўлган; 2) умуман савдосотиқ жойи. Ч.ларнинг пайдо бўлиши шаҳарнинг ўзи каби қадимийдир. Кдд. Мисрда «шаҳар» маъноси дойра ичидаги чорраҳа шаклидаги иероглиф орқали ифодаланган. Қад. Рим шаҳарсозлигида чорраҳа махсус иморат (тетрапил)лар билан ажратилган. Болқон мамлакатлари меъморлигида Ч. номи «чаршия» деб талаффуз этилади (маc, Македониядаги Скопле ва Битола шаҳарларининг қад. бозорлари). Шаҳрисабзда Ч.ларнинг яққол намунаси сакланган. Самарканд Ч.си ҳам тарихий шаҳарнинг савдосотиқ марказида, олти асосий кўчайўналишларнинг кесишган жойида барпо бўлган (қ. Чорсў). Бухорода Ч.лар «тоқ» ибораси билан машҳур: Тоқи заргарон, Тоқи саррофон ва б. Тошкент, Шаҳрихон каби шаҳарларда Ч. бинолари синчдан, ясси томли қилиб ишланган (сакланмаган). Хивада Ч. дўконлари кўпроқ Ота ва Полвон дарвозалар кўчалари бўйлаб жойлашган эди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.