Çörtansimonlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 187–188-b. — ziyouz.com
Çörtansimonlar (Esocidae) losossimonlar turkumiga mansub baliklar oilasi. 1 uruqqa mansub 5 turi ma'lum. Yer yuzida keng tarqalgan. Qora, Azov, Kaspiy, Orol, Boltiq, Oq, Barens va Oxota dengizlarida ham uçraydi. Boşi katta, tumşuği çöziq, yassi. Oğiz böşliğidagi suyaklar va tili mayda tişlar bilan qoplangan. Tangaçalari mayda. Tipik vakili odsiy çörtan baliq gavdasi 1,5 m gaça, oğirligi 35 kg dan ortiq. Usti kulrangyaşil, kulrangsarğiş yoki qönğir bölib, qorni oq. Köndalangiga va uzunasiga ötgan yöllari va qoramtir xollari bor. Yelka, anal va dum suzgiç qanoti qora xolli qönğir, kökrak hamda qorin suzgiçi — sarğişqizil. Köllarda, daryolarning tinç oqar va ösimlikka boy joylarida yakka yaşaydi. Özbekistonda Amu va Sirdaryoda, Aydarkölda uçraydi. 175—215 ming uvildiriq taşlaydi. Erkagi 3—4, urğoçisi 5 yoşda voyaga yetadi. Yirtkiç. Baliq, baqa, suv quşlari va b. bilan ozik,lanadi. Soni keskin kamayib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЎРТАНСИМОНЛАР (Esocidae) лососсимонлар туркумига мансуб баликлар оиласи. 1 уруққа мансуб 5 тури маълум. Ер юзида кенг тарқалган. Қора, Азов, Каспий, Орол, Болтиқ, Оқ, Баренц ва Охота денгизларида ҳам учрайди. Боши катта, тумшуғи чўзиқ, ясси. Оғиз бўшлиғидаги суяклар ва тили майда тишлар билан қопланган. Тангачалари майда. Типик вакили одций чўртан балиқ гавдаси 1,5 м гача, оғирлиги 35 кг дан ортиқ. Усти кулрангяшил, кулрангсарғиш ёки қўнғир бўлиб, қорни оқ. Кўндалангига ва узунасига ўтган йўллари ва қорамтир холлари бор. Елка, анал ва дум сузгич қаноти қора холли қўнғир, кўкрак ҳамда қорин сузгичи — сарғишқизил. Кўлларда, дарёларнинг тинч оқар ва ўсимликка бой жойларида якка яшайди. Ўзбекистонда Аму ва Сирдарёда, Айдаркўлда учрайди. 175—215 минг увилдириқ ташлайди. Эркаги 3—4, урғочиси 5 ёшда вояга етади. Йирткич. Балиқ, бақа, сув қушлари ва б. билан озик,ланади. Сони кескин камайиб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.