Çortoq mineral suvi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152-b. — ziyouz.com
Çortoq mineral suvi - şifobaxş, hidsiz va rangsiz suv. Kimyoviy tarkibi böyiça sulfatxloridnatriyli, suvning minerallaşganligi rN=7,2 bilan 2,6 g/l va tarkibida 14 mg/l kremniy kislotasi mavjud. Suvning trasi 30°. Çortoq ş.dan 7 km şim. şarkda Çortoqsoy sohilida «Çortoq» sanatoriysi joylaşgan. Bu yerda 1953 y. neogen yotqiziqdaridan taşkil topgan Çortoq strukturasida çuqur burği quduqlari (ZOYU m gaça) yordamida mineral suv topilgan. Baktriya seriyasi konglomeratlarida 150— 500 m oraliqda 4 ta suv ötkazuvçi gorizont oçilgan, çuq. 507 m li burği quduği 1958 y. Farğona gidrogeologiya ekspeditsiyasi tomonidan qazilib, 1959 y.da foydalanişga topşirilgan. Burği quduğining debiti (sarfi) 2 atm bosimda 7 l/sek atrofida. Ovqat hazm qiliş organlari kasalliklarini davolaşda içiş uçun foydali. Massaget seriyasi yotqiziqlaridan topilgan Ç.m.s. esa, yuqori minerallaşgan (60 g/l gaça), gipertermalli (trasi 72° gaça), xloridnatriykalsiyli, kam radioaktivli, tarkibida yuqori darajada yod (19—48 mg/l) va brom (25 mg/l) bölgan gaz çikaruvçi azotli suv. Kimyoviy elementlar majmuasining uygunligiga köra, bu suv balneologik nuqtai nazaridan katta amaliy ahamiyatga ega. 1250—1550 m çuqurlikdagi massaget seriyasi yotqiziqlarida oçilgan, favvora bölib çikuvçi suvlar bazasida «Çortoq» sanatoriysi faoliyat körsatmoqda. Bu suv tayançharakat organlari, poliartrit, me'daiçak, ginekologik, spondilyoz, yurak, teri va b. kasalliklarni davolaşda foydalanilmoqda. Çortoqning yodlangan mineral suvi nafaqat balneologik nuqtai nazaridan, balki sanoat uçun zarur bölgan yod ajratib oliş obyekti sifatida ham ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧОРТОҚ МИНЕРАЛ СУВИ - шифобахш, ҳидсиз ва рангсиз сув. Кимёвий таркиби бўйича сульфатхлориднатрийли, сувнинг минераллашганлиги рН=7,2 билан 2,6 г/л ва таркибида 14 мг/л кремний кислотаси мавжуд. Сувнинг траси 30°. Чортоқ ш.дан 7 км шим. шаркда Чортоқсой соҳилида «Чортоқ» санаторийси жойлашган. Бу ерда 1953 й. неоген ётқизиқдаридан ташкил топган Чортоқ структурасида чуқур бурғи қудуқлари (ЗОЮ м гача) ёрдамида минерал сув топилган. Бактрия серияси конгломератларида 150— 500 м оралиқда 4 та сув ўтказувчи горизонт очилган, чуқ. 507 м ли бурғи қудуғи 1958 й. Фарғона гидрогеология экспедицияси томонидан қазилиб, 1959 й.да фойдаланишга топширилган. Бурғи қудуғининг дебити (сарфи) 2 атм босимда 7 л/сек атрофида. Овқат ҳазм қилиш органлари касалликларини даволашда ичиш учун фойдали. Массагет серияси ётқизиқларидан топилган Ч.м.с. эса, юқори минераллашган (60 г/л гача), гипертермалли (траси 72° гача), хлориднатрийкальцийли, кам радиоактивли, таркибида юқори даражада йод (19—48 мг/л) ва бром (25 мг/л) бўлган газ чикарувчи азотли сув. Кимёвий элементлар мажмуасининг уйгунлигига кўра, бу сув бальнеологик нуқтаи назаридан катта амалий аҳамиятга эга. 1250—1550 м чуқурликдаги массагет серияси ётқизиқларида очилган, фаввора бўлиб чикувчи сувлар базасида «Чортоқ» санаторийси фаолият кўрсатмоқда. Бу сув таянчҳаракат органлари, полиартрит, меъдаичак, гинекологик, спондилёз, юрак, тери ва б. касалликларни даволашда фойдаланилмоқда. Чортоқнинг йодланган минерал суви нафақат бальнеологик нуқтаи назаридан, балки саноат учун зарур бўлган йод ажратиб олиш объекти сифатида ҳам аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.