Çumiza
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 165-b. — ziyouz.com
Çumiza ÇUMIZA, Xitoy qönoği (Setaria italica maxima) — boşoqsoşlar oilasiga mansub bir yillik madaniy ösimlik; ozuqabop va donli ekin. Koreya, Hindiston, Mongoliya, Yaponiya, Ukraina, Belorussiya, Gruziya, Şim. Kavkaz, Uzoq Şarqda yetiştiriladi. Ç. oziq-ovqat (yorma va un) va yemxaşak uçun ekiladi. 100 kg kök massasida 15,5 kg ozuqa birligi va 21,1 kg hazm böladigan protein; xaşagida 55 kg ozuqa birligi va 3,4 kg hazm böladigan protein bor. Kök massasi, piçani va silosi qoramollarga, qöylarga, otlarga, doni barça çorva hayvonlariga beriladi. Ç. qurğoqçilikka çidamli, issiqsevar, yotib qolmaydigan ösimlik. Uruği 5° da unib çiqadi. Doni uçun keng qator oralab, qator oralari 45— 60 sm (10—12 kg/ga) qilib, piçan uçun qatorasiga ekiladi. Ösiş davri 70—80 kundan 120—140 kungaça davom etadi. Gektaridan 250—300 s gaça kökpoya, 40 s gaça don, 50—70 s piçan beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧУМИЗА, Хитой қўноғи (Setaria italica maxima) — бошоқцошлар оиласига мансуб бир йиллик маданий ўсимлик; озуқабоп ва донли экин. Корея, Ҳиндистон, Монголия, Япония, Украина, Белоруссия, Грузия, Шим. Кавказ, Узоқ Шарқда етиштирилади. Ч. озиқ-овқат (ёрма ва ун) ва емхашак учун экилади. 100 кг кўк массасида 15,5 кг озуқа бирлиги ва 21,1 кг ҳазм бўладиган протеин; хашагида 55 кг озуқа бирлиги ва 3,4 кг ҳазм бўладиган протеин бор. Кўк массаси, пичани ва силоси қорамолларга, қўйларга, отларга, дони барча чорва ҳайвонларига берилади. Ч. қурғоқчиликка чидамли, иссиқсевар, ётиб қолмайдиган ўсимлик. Уруғи 5° да униб чиқади. Дони учун кенг қатор оралаб, қатор оралари 45— 60 см (10—12 кг/га) қилиб, пичан учун қаторасига экилади. Ўсиш даври 70—80 кундан 120—140 кунгача давом этади. Гектаридан 250—300 ц гача кўкпоя, 40 ц гача дон, 50—70 ц пичан беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.