Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Çustiy

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172–173-b. — ziyouz.com

    Çustiy (taxallusi; asl ismşarifi Xöjayev Nabixon) (1904.20.2 — Çust ş. — 1983.13.8) — şoir, tarjimon. Çust va Qöqondagi eski maktab va madrasalarda ta'lim olgan. Alişer Navoiy tavalludining 500 yillik yubileyini ötkazişga tayyorgarlik munosabati bilan Toşkentga işga çaqirilgan. Ç. Muqimiy teatrida adabiy emakdoş (1939—41) va direktor (1941—42). Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi adabiyot fondida direktor (1942—44), Özbekiston FA Til va adabiyot intida ilmiy xodim (1959—68). Ç. asosan mumtoz şe'riyat yölida ijod qilib, ğazal, muxammas, musaddas, murabba', ruboiy, tuyuq, masnaviylar yozgan. Şoirning bu ijod namunalari uning «Gul mavsumi» (1969), «Ğazallar» (1977) töplamlari va «Hayotnoma» (1988), «Sadoqat gullari» (1992), «Köngil tilagi» (1994), «Körgunça xayr endi» (2004) devonlarida naşr etilgan. Turli yillarda yaratilgan «Tirik jannatga kirgan kampir», «Kiyiknoma», «Bogi Eram» dostonlari ham bor. Ç. ayniqsa 2-jahon uruşi yillarida faol ijod qilgan. Vatanparvarlik va qahramonlik mavzularidagi «Şamşir», «Lolazor», «Hayot zavqi», «Qözğol», «Jasur oila» şe'riy töplamlari, «Zafarnoma» dostoni, «Davron ota» (K. Yaşin va S. Abdulla bilan hamkorlikda),»Özbekiston qiliçi», «Qurbon Umarov», «Qöçqor Turdiyev» (S. Abdulla bilan hamkorlikda), «Qasos» (A. Umariy va Tuyğun bilan hamkorlikda) sahna asarlarini yaratgan.

    Ç.ning işqiy va axloqiy mavzudagi köplab ğazal, muxammas, murabba'lari qöşiqlarga aylanib, taniqli hofizlar tomonidan kuylab kelinadi. Ç. özbek mumtoz şe'riyatining ulkan namoyandalari Navoiy, Fuzuliy, Nodira, Furqat va b.ning an'analarini davom etgiriş bilan birga ularning eng yaxşi ğazallariga taxmislar boğlagan. Şuningdek, u mumtoz va zamonaviy fors adabiyotining maşxur vakillari Sa'diy, Hofiz, Xusrav Dehlaviy, Sobir Termiziy, Mirzoda Işqiy, Ja'far Iftixor, Parvin E'tisomiy va b.ning asarlarini özbek tiliga tarjima qilgan. 4j.li «Alişer Navoiy asarlari tilining izohli luğati»ni (1—2j., T., 1983) tuzişda faol iştirok etgan.

    Toşkent, Çust, Qöqon, Namangan şaharlaridagi köça, maktab, kutubxona, kinoteatr va jamoa xöjaliklari Ç. nomi bilan ataladi. 2004 y. iyun oyida Ç. tavalludining 100 yilligi nişonlandi.

    As: Gul mavsumi, T., 1969; Hayotnoma, T., 1988; Sadoqat gullari, T., 1992; Köngil tilagi, T., 1994; Körgunça xayr endi, T., 2004.

    Ad.: Yod etingiz kamtarin Çustiyni ham, Namangan, 1994; Qalblardasiz mavlono Çustiy, Namangan, 2004.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЧУСТИЙ (тахаллуси; асл исмшарифи Хўжаев Набихон) (1904.20.2 — Чуст ш. — 1983.13.8) — шоир, таржимон. Чуст ва Қўқондаги эски мактаб ва мадрасаларда таълим олган. Алишер Навоий таваллудининг 500 йиллик юбилейини ўтказишга тайёргарлик муносабати билан Тошкентга ишга чақирилган. Ч. Муқимий театрида адабий эмакдош (1939—41) ва директор (1941—42). Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси адабиёт фондида директор (1942—44), Ўзбекистон ФА Тил ва адабиёт интида илмий ходим (1959—68). Ч. асосан мумтоз шеърият йўлида ижод қилиб, ғазал, мухаммас, мусаддас, мураббаъ, рубоий, туюқ, маснавийлар ёзган. Шоирнинг бу ижод намуналари унинг «Гул мавсуми» (1969), «Ғазаллар» (1977) тўпламлари ва «Ҳаётнома» (1988), «Садоқат гуллари» (1992), «Кўнгил тилаги» (1994), «Кўргунча хайр энди» (2004) девонларида нашр этилган. Турли йилларда яратилган «Тирик жаннатга кирган кампир», «Кийикнома», «Боги Эрам» достонлари ҳам бор. Ч. айниқса 2-жаҳон уруши йилларида фаол ижод қилган. Ватанпарварлик ва қаҳрамонлик мавзуларидаги «Шамшир», «Лолазор», «Ҳаёт завқи», «Қўзғол», «Жасур оила» шеърий тўпламлари, «Зафарнома» достони, «Даврон ота» (К. Яшин ва С. Абдулла билан ҳамкорликда),»Ўзбекистон қиличи», «Қурбон Умаров», «Қўчқор Турдиев» (С. Абдулла билан ҳамкорликда), «Қасос» (А. Умарий ва Туйғун билан ҳамкорликда) саҳна асарларини яратган.

    Ч.нинг ишқий ва ахлоқий мавзудаги кўплаб ғазал, мухаммас, мураббаълари қўшиқларга айланиб, таниқли ҳофизлар томонидан куйлаб келинади. Ч. ўзбек мумтоз шеъриятининг улкан намояндалари Навоий, Фузулий, Нодира, Фурқат ва б.нинг анъаналарини давом этгириш билан бирга уларнинг энг яхши ғазалларига тахмислар боғлаган. Шунингдек, у мумтоз ва замонавий форс адабиётининг машхур вакиллари Саъдий, Ҳофиз, Хусрав Деҳлавий, Собир Термизий, Мирзода Ишқий, Жаъфар Ифтихор, Парвин Эътисомий ва б.нинг асарларини ўзбек тилига таржима қилган. 4ж.ли «Алишер Навоий асарлари тилининг изоҳли луғати»ни (1—2ж., Т., 1983) тузишда фаол иштирок этган.

    Тошкент, Чуст, Қўқон, Наманган шаҳарларидаги кўча, мактаб, кутубхона, кинотеатр ва жамоа хўжаликлари Ч. номи билан аталади. 2004 й. июнь ойида Ч. таваллудининг 100 йиллиги нишонланди.

    Ас: Гул мавсуми, Т., 1969; Ҳаётнома, Т., 1988; Садоқат гуллари, Т., 1992; Кўнгил тилаги, Т., 1994; Кўргунча хайр энди, Т., 2004.

    Ад.: Ёд этингиз камтарин Чустийни ҳам, Наманган, 1994; Қалблардасиз мавлоно Чустий, Наманган, 2004.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.