D
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 1-b. — ziyouz.com
D — özbek kirill alifbosining beşinçi harfi. Til oldi, portlovçi, jarangli undoş tovuş. Söz boşi (dara, dovon), örtasi (buğdoy, madat), oxiri (obod, ozod)da kela oladi. Söz oxirida kelganda «d» tovuşi jarangsizlaşadi va «t» tarzida talaffuz etiladi (mas, obod-obot, ozod-ozot va h.k.). Bundan taşqari, söz oxirida kelgan yondoş undoşlardan biri (keyingisi) «d» bölsa, u tuşib qoladi (mas, baland-balan, Samarqand-Samarqan va b.). Lekin bu hodisa imlo qoidalarida aks etmaydi. 1929—39 y.larda amalda bölgan özbek lotin alifbosida ham beşinçi örinda. 1995 y.da qabul qilingan keyingi özbek lotin alifbosiş uçinçi örinda bölib Dd körinişiga ega. Turkiy xalqlar, jumladan, özbek xalqi uçun umumiy bulgan yozuvlarda bu harf öziga xos şaklga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Д — ўзбек кирилл алифбосининг бешинчи ҳарфи. Тил олди, портловчи, жарангли ундош товуш. Сўз боши (дара, довон), ўртаси (буғдой, мадат), охири (обод, озод)да кела олади. Сўз охирида келганда «д» товуши жарангсизлашади ва «т» тарзида талаффуз этилади (мас, обод-обот, озод-озот ва ҳ.к.). Бундан ташқари, сўз охирида келган ёндош ундошлардан бири (кейингиси) «д» бўлса, у тушиб қолади (мас, баланд-балан, Самарқанд-Самарқан ва б.). Лекин бу ҳодиса имло қоидаларида акс этмайди. 1929—39 й.ларда амалда бўлган ўзбек лотин алифбосида ҳам бешинчи ўринда. 1995 й.да қабул қилинган кейинги ўзбек лотин алифбосиш учинчи ўринда бўлиб Dd кўринишига эга. Туркий халқлар, жумладан, ўзбек халқи учун умумий булган ёзувларда бу ҳарф ўзига хос шаклга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.