Dabusiya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Dabusiya DABUSIYA, Dabusqal'a — arxeologik yodgorlik (mil.av.Z-mil. 19-a.). Zarafşonning öng qirğoğida, Okdaryo va Qoradaryoning tutaşgan joyida, Ziyovuddin ş.dan 7 km şim.-ğarbda joylaşgan. Ark (1,4 ga) keng xandaq va şahriston (taxm. 2,2 ga) b-n öralgan, atrofi rabod (60 ga dan ziyod)dan iborat. Antik davr qadahlari (mil. av.Z-a. — mil. 3-a.), ilk örta asrlarga (6—7-a.lar) mansub toş va sopoldan işlangan buyumlar, sirlangan idişlar (9— 12-a.lar), tangalar, şişa idişlar va b. narsalar topilgan. 6—7-a.larda Buyuk ipak yölida turgan Fay davlatining markazi. Arab xalifaligita qarşi Söğdda kötarilgan qözğolon paytida (8-a.). D.da 10 ming kişilik garnizon bulgan. 9—12-a.larda Samarqanddan Buxoroga boradigan «şoh yöli»da D. Söğdning yirik şaxri hisoblangan. 13-a. boşida möğullar tomonidan vayron qilingan. 15—18-a. larga oid tarixiy manbalarda qal'a sifatida eslatib ötilgan. 19-a.da Buxoro amirligiga qaraşli Ziyovuddin bekligining qal'asiga aylangan. Ark örnida bek qal'asi joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАБУСИЯ, Дабусқалъа — археологик ёдгорлик (мил.ав.З-мил. 19-а.). Зарафшоннинг ўнг қирғоғида, Окдарё ва Қорадарёнинг туташган жойида, Зиёвуддин ш.дан 7 км шим.-ғарбда жойлашган. Арк (1,4 га) кенг хандақ ва шаҳристон (тахм. 2,2 га) б-н ўралган, атрофи рабод (60 га дан зиёд)дан иборат. Антик давр қадаҳлари (мил. ав.З-а. — мил. 3-а.), илк ўрта асрларга (6—7-а.лар) мансуб тош ва сополдан ишланган буюмлар, сирланган идишлар (9— 12-а.лар), тангалар, шиша идишлар ва б. нарсалар топилган. 6—7-а.ларда Буюк ипак йўлида турган Фай давлатининг маркази. Араб халифалигита қарши Сўғдда кўтарилган қўзғолон пайтида (8-а.). Д.да 10 минг кишилик гарнизон булган. 9—12-а.ларда Самарқанддан Бухорога борадиган «шоҳ йўли»да Д. Сўғднинг йирик шахри ҳисобланган. 13-а. бошида мўғуллар томонидан вайрон қилинган. 15—18-а. ларга оид тарихий манбаларда қалъа сифатида эслатиб ўтилган. 19-а.да Бухоро амирлигига қарашли Зиёвуддин беклигининг қалъасига айланган. Арк ўрнида бек қалъаси жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.