Dahana va Qayroqqum mozorlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 129-b. — ziyouz.com
Dahana va Qayroqqum mozorlari — sönggi jez davri (mil. av. 2-ming yillikning oxirgi çoragi — 1-ming yillikning boşlari) qabilalarining yodgorligi. Arxeologlar A. P. Okladnikov (1954) va B. A. Litvinskiy (1955—56) tomonidan örganilgan. Farğona vodiysining şim.-ğarb tomonidagi Qayroqqum çöli va Aşt tumani (Tojikiston)ning Dahana qişloğidan topilgani uçun şu nom b-n yuritiladi. D. va Q.m.da olib borilgan arxeologik qazişlar vaqtida 10 qabr oçib tekşirilgan. Qabrlar taxta toşlardan yasalgan tobut (sarkofag)lardan iborat. Mayyitlar bukçaytirilgan holda yonboş b-n qöyilgan. Har bir qabrdan sirti naqşlangan sopol parçalari, jez bilaguzuklar, qönğiroqsimon isirğalar, köplab munçoqlar topilgan. D. va Q. m.ga oid yodgorliklar özining naqşi, şakli, işlaniş usuli b-n Jan. Sibir, Qozoğiston va Örta Osiyo çöllarida keng tarqalgan Andronovo madaniyatiga öxşaş ekanligini körsatadi. D. va Q.m.da dafn etilgan ajdodlarimiz qabrlaridan topilgan aşyolardan ma'lum bölişiça, ularning hayotida çorvaçilik muhim rol öynagan. Ular Farğona vodiysining
Çust madaniyati qabilalari b-n yaqin aloqada bölganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАҲАНА ВА ҚАЙРОҚҚУМ МОЗОРЛАРИ — сўнгги жез даври (мил. ав. 2-минг йилликнинг охирги чораги — 1-минг йилликнинг бошлари) қабилаларининг ёдгорлиги. Археологлар А. П. Окладников (1954) ва Б. А. Литвинский (1955—56) томонидан ўрганилган. Фарғона водийсининг шим.-ғарб томонидаги Қайроққум чўли ва Ашт тумани (Тожикистон)нинг Даҳана қишлоғидан топилгани учун шу ном б-н юритилади. Д. ва Қ.м.да олиб борилган археологик қазишлар вақтида 10 қабр очиб текширилган. Қабрлар тахта тошлардан ясалган тобут (саркофаг)лардан иборат. Маййитлар букчайтирилган ҳолда ёнбош б-н қўйилган. Ҳар бир қабрдан сирти нақшланган сопол парчалари, жез билагузуклар, қўнғироқсимон исирғалар, кўплаб мунчоқлар топилган. Д. ва Қ. м.га оид ёдгорликлар ўзининг нақши, шакли, ишланиш усули б-н Жан. Сибирь, Қозоғистон ва Ўрта Осиё чўлларида кенг тарқалган Андроново маданиятига ўхшаш эканлигини кўрсатади. Д. ва Қ.м.да дафн этилган аждодларимиз қабрларидан топилган ашёлардан маълум бўлишича, уларнинг ҳаётида чорвачилик муҳим роль ўйнаган. Улар Фарғона водийсининг
Чуст маданияти қабилалари б-н яқин алоқада бўлганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.