Dalolatnoma

Dalolatnoma — muayyan şaklda tuzilgan rasmiy yozma yuridik hujjat. D.lar normativ hujjatlar (ular umumiy huquq meyorlarini belgilaydi), individual hujjatlar (ular aniq hollarga taalluqli böladi, mas, mukofotlaş töğrisidagi hujjatlar, sud qarorlari) va şarhlovçi (qonunlarni rasmiy izohlaşga oid) hujjatlarga bölinadi. Qonunda közda tutilgan tartibda tuzilgan, muayyan huquqiy oqibatlarni keltirib çiqaradigan turli hujjatlar ham (mas, fuqarolik holati hujjatlari) D. deb ataladi. Özbekiston Respublikasi FKning tegişli moddasida quyidagi fuqarolik holati hujjatlari davlat tomonidan qayd etilişi kerakligi körsatilgan; 1) tuğiliş; 2) ölim; 3) nikoh tuzilganligi; 4) nikohdan ajraliş. Mazkur D.lar fuqarolik xrlati D.larini yoziş idoralari va fuqarolarning özini özi boşqariş organlari (Fuqarolar yiğini)da yuritiladi.

Qonunda nazarda tutilgan tartibda tuzilgan hamda muayyan yuridik oqibatlarni yuzaga keltiruvçi turli xil boşqa hujjatlar ham D. hisoblanadi. Ular muassasa yoki ayrim şaxslar faoliyati b-n boğliq biron-bir bölib ötgan (sodir bölgan) voqea, hodisa, iş-harakatni yoki mavjud holatni tasdiqlaş, unga guvohlik beriş maqsadida bir neça kişi tomonidan tuziladi. Bunday D.lar deyarli barça hollarda pul mablağlari va moddiy boyliklarga boğliq böladi, binobarin ular köproq tadbirkorlik, moliya-xöjalik faoliyatida, hisob-kitob, oldi-sotdi va savdo sohalarida keng qöllanadi. Ular tegişli taftiş ötkazilgandan keyin, rahbarlik almaşinayotganda, moddiy boyliklarni bir xususiy yoki yuridik şaxsdan ikkinçisiga ötkazişda, qurib tuğallangan inşootlarni qabul qilişdan oldin va keyin, maşina va uskunalarning yangi nusxalarini sinovdan ötkaziş çoğida, qimmatdor buyumlarni hisobdan ötkaziş yoki hisobdan çiqarişda, tovarlarni miqdor va sifat böyiça qabul qilib olişda, baxtsiz hodisalar yoki tabiiy ofatlar oqibatlarini tekşirişda, sud-tergov işlari va tibbiyot sohasida, xodimlarning moddiy, yaşaş şaroitlarini örganişda va b. hollarda tuziladi.