Dalvarzintepa
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57–58-b. — ziyouz.com
Dalvarzintepa — sönggi jez davriga mansub qişloq xarobasi (mil. av. 10—8-a.lar). Çust madaniyatinit eng yirik yodgorligi. Andijon viloyatining Oyim qişloği yaqinidan topilgan. D.ning 6000 m2ga yaqin qismi oçilgan (1966). 2,5 m dan 3,5 m gaça madaniy qatlam 3 quriliş qavatiga bölinadi. Har bir qavatidan uy-joy qoldiklari, jez quyiş ustaxonalari, ğalla öralari, mehnat qurollari topilgan. Biroq uylar kam oçilgan vayetarli örganilmagan. Madaniy qatlamda taşlandiq uy-joylar örnida yon tomoni b-n ğujanak holda yotgan bir qança murdalar, köp miqdorda alohida suyaklar topildi. Bular D.da yaşagan kişilar antropologik jihatdan yevropeoid irqqa mansub bölganligini körsatadi. Aholining asosiy maşğuloti dehqonçilik va çorvaçilik bölgan. Donni qayta işlaş uçun yorğuçoqdan foydalanilgan. Topilgan hayvon suyaklari aholi uy hayvonlarining barça turini parvariş qilganligini körsatadi. D.da jez quyiş işi ança rivojlangan. Jezdan qilingan öroq, iskana, bigiz, igna, nayza, öqning uç qismi va zeb-ziynat buyumlari uçraydi. D.dan topilgan temir piçoq va temir parçalar qad. Farğona aholisi metall b-n ança erta taniş bölganligini körsatadi. Topilmalar orasida töqimaçilikning ança taraqqiy etganligidan darak beruvçi materiallar (jez igna, bigiz, urçuq va b.) bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАЛВАРЗИНТЕПА — сўнгги жез даврига мансуб қишлоқ харобаси (мил. ав. 10—8-а.лар). Чуст маданиятинит энг йирик ёдгорлиги. Андижон вилоятининг Ойим қишлоғи яқинидан топилган. Д.нинг 6000 м2га яқин қисми очилган (1966). 2,5 м дан 3,5 м гача маданий қатлам 3 қурилиш қаватига бўлинади. Ҳар бир қаватидан уй-жой қолдиклари, жез қуйиш устахоналари, ғалла ўралари, меҳнат қуроллари топилган. Бироқ уйлар кам очилган ваетарли ўрганилмаган. Маданий қатламда ташландиқ уй-жойлар ўрнида ён томони б-н ғужанак ҳолда ётган бир қанча мурдалар, кўп миқдорда алоҳида суяклар топилди. Булар Д.да яшаган кишилар антропологик жиҳатдан европеоид ирққа мансуб бўлганлигини кўрсатади. Аҳолининг асосий машғулоти деҳқончилик ва чорвачилик бўлган. Донни қайта ишлаш учун ёрғучоқдан фойдаланилган. Топилган ҳайвон суяклари аҳоли уй ҳайвонларининг барча турини парвариш қилганлигини кўрсатади. Д.да жез қуйиш иши анча ривожланган. Жездан қилинган ўроқ, искана, бигиз, игна, найза, ўқнинг уч қисми ва зеб-зийнат буюмлари учрайди. Д.дан топилган темир пичоқ ва темир парчалар қад. Фарғона аҳолиси металл б-н анча эрта таниш бўлганлигини кўрсатади. Топилмалар орасида тўқимачиликнинг анча тараққий этганлигидан дарак берувчи материаллар (жез игна, бигиз, урчуқ ва б.) бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.