Dalvarzintepa xazinasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 59-b. — ziyouz.com
Dalvarzintepa xazinasi — Dalvarzintepa şahristoni (Surxondaryo) dan topilgan xazina. Özbekistan san'atşunoslik ekspeditsiyasi tomonidan topilgan (1972). D. x. — 2 baldoqli sopol közaça (yarim metr çuqurlikda oğirligi 36 kg) dagi har xil oltin buyumlardan iborat. Oltin buyumlar soni 115 ta, ular yombilar, bilaguzuklar, oltin şodalar va b. taqinçoklardir. Xazina podşo amaldorlari, boylarga har xil taqinçoklar tayyorlab beradigan zargarga tegişli bölsa kerak. Çunki ba'zi taqinçoklar juda oğir, hatto bitta bilaguzuk 872 g sof oltindan iborat. Ayniqsa nozik did b-n işlangan turli şakldagi bilaguzuk va ziraklar, qizğiş rangli qimmatbaho toşga öyib işlangan, erkak tasviri tuşirilgan böyin taqinçoği, tilla ipçalardan töqilgan va 5 qator tizilgan şoda diqqatga sazovordir. Oltin şoda taqiladigan qismining ikkala tomoniga 10 tadan ortiq feruza va yoqut toşlar qadalgan. Xazinadagi töğri burçak şaklida tayyorlangan yombilar katta ilmiy ahamiyatga ega. Ularning jami 21 ta, ammo 10 tasida qad. kxaroşti yozuvi bitilgan. D. x. paleografik jihatdan mil. 1-a.ga töğri keladi. D. x.ning eng qimmatli tomoni uning antik dunyo davr san'ati qatorida tutgan örnidir. Garçi D. x.dagi ayrim taqinçoqlar Afgoniston, Hindiston, Pokistondagi taqinçoqlarga öxşab ketsada, ammo ularning Şim. Baqtriya, ya'ni hoz. Özbekistonningjan. hududlarida yaşagan qöli gul ustalar tomonidan tayyorlanganligi şubhasizdir. D. x. topilmasi ajdodlarimizning qöşni xalqlar va mamlakatlar b-n qadimdan savdo-sotiq va madaniy aloqada bölganligidan darak beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАЛВАРЗИНТЕПА ХАЗИНАСИ — Далварзинтепа шаҳристони (Сурхондарё) дан топилган хазина. Ўзбекистан санъатшунослик экспедицияси томонидан топилган (1972). Д. х. — 2 балдоқли сопол кўзача (ярим метр чуқурликда оғирлиги 36 кг) даги ҳар хил олтин буюмлардан иборат. Олтин буюмлар сони 115 та, улар ёмбилар, билагузуклар, олтин шодалар ва б. тақинчоклардир. Хазина подшо амалдорлари, бойларга ҳар хил тақинчоклар тайёрлаб берадиган заргарга тегишли бўлса керак. Чунки баъзи тақинчоклар жуда оғир, ҳатто битта билагузук 872 г соф олтиндан иборат. Айниқса нозик дид б-н ишланган турли шаклдаги билагузук ва зираклар, қизғиш рангли қимматбаҳо тошга ўйиб ишланган, эркак тасвири туширилган бўйин тақинчоғи, тилла ипчалардан тўқилган ва 5 қатор тизилган шода диққатга сазовордир. Олтин шода тақиладиган қисмининг иккала томонига 10 тадан ортиқ феруза ва ёқут тошлар қадалган. Хазинадаги тўғри бурчак шаклида тайёрланган ёмбилар катта илмий аҳамиятга эга. Уларнинг жами 21 та, аммо 10 тасида қад. кхарошти ёзуви битилган. Д. х. палеографик жиҳатдан мил. 1-а.га тўғри келади. Д. х.нинг энг қимматли томони унинг антик дунё давр санъати қаторида тутган ўрнидир. Гарчи Д. х.даги айрим тақинчоқлар Афгонистон, Ҳиндистон, Покистондаги тақинчоқларга ўхшаб кетсада, аммо уларнинг Шим. Бақтрия, яъни ҳоз. Ўзбекистоннингжан. ҳудудларида яшаган қўли гул усталар томонидан тайёрланганлиги шубҳасиздир. Д. х. топилмаси аждодларимизнинг қўшни халқлар ва мамлакатлар б-н қадимдан савдо-сотиқ ва маданий алоқада бўлганлигидан дарак беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.