Dam
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com
Dam (fors— nafas) — 1) hunarmandçilikda — öçoqqa havo haydaydigan garmonsimon moslama. D. va osma D. degan xillari bor. Katta-kiçikligi va örnatiladigan qasqonlari (gardişlari) soni (2—11 ta) ga köra turli kasblarda turli D. işlatiladi: 2 qasqonlisi zargarlikda, 3 qasqonlisi anjomsozlikda, 5 qasqonlisi piçoqsozlikda, 6 qasqonlisi degrezlikda va b. Bular zargar dami, piçoqçi dami, miskar dami, temirçi dami deb ham ataladi. Örta Osiyoda D. juda qadimdan işlatilib kelingan. U 11-a. yozma yodgorligi «Devonu luğotit turk»da köruk, 15- a. adabiyotida, xususan, Alişer Navoiy asarlarida hoz. D. tarzida uçraydi. D. hozir ham qöllaniladi; 2) piçoq, ketmon, teşa va b. şu kabi asboblarning tiği.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАМ (форс— нафас) — 1) ҳунармандчиликда — ўчоққа ҳаво ҳайдайдиган гармонсимон мослама. Д. ва осма Д. деган хиллари бор. Катта-кичиклиги ва ўрнатиладиган қасқонлари (гардишлари) сони (2—11 та) га кўра турли касбларда турли Д. ишлатилади: 2 қасқонлиси заргарликда, 3 қасқонлиси анжомсозликда, 5 қасқонлиси пичоқсозликда, 6 қасқонлиси дегрезликда ва б. Булар заргар дами, пичоқчи дами, мискар дами, темирчи дами деб ҳам аталади. Ўрта Осиёда Д. жуда қадимдан ишлатилиб келинган. У 11-а. ёзма ёдгорлиги «Девону луғотит турк»да кўрук, 15- а. адабиётида, хусусан, Алишер Навоий асарларида ҳоз. Д. тарзида учрайди. Д. ҳозир ҳам қўлланилади; 2) пичоқ, кетмон, теша ва б. шу каби асбобларнинг тиғи.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.