Daman va Diu
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64–65-b. — ziyouz.com
Daman va Diu — Hindistonning ğarbiy qismidagi ittifoqdoş hudud. Kambey qöltiğiga kiraverişda, uning har ikki sohilida joylaşgan. Daman Gujarot ştati b-n çegaradoş. Diu Katxiyavar ya. o.ning jan.da joylaşgan orol bölib, köpriklar orqali materik b-n boğlangan. Mayd. 112 km2, aholisi 158 ming kişi (2001). Ma'muriy markazi — Daman.
1509, 1521 va 1531 y.larda portugallar gujarotlar qal'asi bölmiş Diuni bosib olişga harakat qilişgan. 1535 y.da Gujarot hokimi Bahodir qal'ani portugallarga topşirdi, çunki buning evaziga portugallar Gujarotni boburiylardan ozod qilişga yordam berişga va'da qildilar. Biroq bu yordam amalga oşmaganligi uçun Bahodir yana Diuni qaytarib olişga harakat qilgan, akşo portugallar tomonidan öldirilgan. 1558—59 y.larda portugallar Diu qarşisida Kambey qöltiği sohilida joylaşgan Damanni bosib oldilar. Milliy ozodlik harakatlari tufayli bu hudud 1961 y.da portugallardan ozod qilindi va markaziy xukumat tomonidan idora qilinadigan böldi, unga Goa, Daman, Diu ittifoqdoş hudud maqomi berildi. 1987 y.da Goa alohida ştat maqomiga ega böldi va öşa vaqtdan Daman va Diu ham alohida ma'muriy birlik.
Iqtisodida q. x. yetakçi örin tutadi. Umumiy suğoriladigan ekin mayd. 51,7 ming ga (24,4 ming ga — Damanda, 27,3 ming ga — Diuda). Q. x. asosini boğdorçilik (mango, banan, kokos yonğoği va b.) taşkil etadi. Makkajöxori, nöxot, buğdoy, şakarqamiş, dukkakli ösimliklar yetiştiriladi. Hududda qariyb 550 ta kiçik sanoat korxonalari mavjud bölib, ular Riganvada, Dabel, Bximpur va Kodayya ş.larida joylaşgan. Aholining bir qismi baliq ovlaş va uni qayta işlaş b-n şuğullanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАМАН ВА ДИУ — Ҳиндистоннинг ғарбий қисмидаги иттифоқдош ҳудуд. Камбей қўлтиғига кираверишда, унинг ҳар икки соҳилида жойлашган. Даман Гужарот штати б-н чегарадош. Диу Катхиявар я. о.нинг жан.да жойлашган орол бўлиб, кўприклар орқали материк б-н боғланган. Майд. 112 км2, аҳолиси 158 минг киши (2001). Маъмурий маркази — Даман.
1509, 1521 ва 1531 й.ларда португаллар гужаротлар қалъаси бўлмиш Диуни босиб олишга ҳаракат қилишган. 1535 й.да Гужарот ҳокими Баҳодир қалъани португалларга топширди, чунки бунинг эвазига португаллар Гужаротни бобурийлардан озод қилишга ёрдам беришга ваъда қилдилар. Бироқ бу ёрдам амалга ошмаганлиги учун Баҳодир яна Диуни қайтариб олишга ҳаракат қилган, акшо португаллар томонидан ўлдирилган. 1558—59 й.ларда португаллар Диу қаршисида Камбей қўлтиғи соҳилида жойлашган Даманни босиб олдилар. Миллий озодлик ҳаракатлари туфайли бу ҳудуд 1961 й.да португаллардан озод қилинди ва марказий хукумат томонидан идора қилинадиган бўлди, унга Гоа, Даман, Диу иттифоқдош ҳудуд мақоми берилди. 1987 й.да Гоа алоҳида штат мақомига эга бўлди ва ўша вақтдан Даман ва Диу ҳам алоҳида маъмурий бирлик.
Иқтисодида қ. х. етакчи ўрин тутади. Умумий суғориладиган экин майд. 51,7 минг га (24,4 минг га — Даманда, 27,3 минг га — Диуда). Қ. х. асосини боғдорчилик (манго, банан, кокос ёнғоғи ва б.) ташкил этади. Маккажўхори, нўхот, буғдой, шакарқамиш, дуккакли ўсимликлар етиштирилади. Ҳудудда қарийб 550 та кичик саноат корхоналари мавжуд бўлиб, улар Риганвада, Дабел, Бхимпур ва Кодаййа ш.ларида жойлашган. Аҳолининг бир қисми балиқ овлаш ва уни қайта ишлаш б-н шуғулланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.