Dan tili
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com
Dan tili — danlar tili. German tillari guruhining Skandinaviya (Şim. Germaniya) şoxobçasiga kiradi. Daniyaning rasmiy tili bölib, unda 5,0 mln. ga yaqin kişi sözlaşadi. 16— 19-a.larda D.t. Norvegiyada ham rasmiy va sözlaşuv tili bölgan. Tarixda D.t.ning 3 davri farklanadi: umumskandinaviya asos tili (3—9-a. lar), eski D. t. (9—16-a.lar) va yangi D. t. (16-a. dan keyingi davr). D.t.dagi qad. yozma yodgorliklar «runik» yozuvda bölib, 9-a.ga taalluqyai. Bu vaqtga kelib eski D. t. boşqa skandinav tillardan farq qila boşlagan. 18-a.ga kelib, hoz. adabiy D.t. şakllandi. Adabiy D.t. zeland dialekti asosida yuzaga kelgan. Hoz. adabiy D.t. uçun analitik quriliş xos, fonetikasida çöziq va qisqa unlilar mavjud (10 juft). Undoşlar faqat qisqa. Grammatikasida otlar birlik va köplikda keladi, umumiy va qaratqiç kelişigida turlanadi. Gap qurilişi uçun 2 tarkiblilik va asosiy bölaklar — ega va kesimning aniq öringa egaligi xos. Yangi sözlar turli söz yasovçi qöşimçalar, şuningdek, sözlarni qöşiş yöli b-n yasaladi. Yozuvi lotin alifbosi asosida.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАН ТИЛИ — данлар тили. Герман тиллари гуруҳининг Скандинавия (Шим. Германия) шохобчасига киради. Даниянинг расмий тили бўлиб, унда 5,0 млн. га яқин киши сўзлашади. 16— 19-а.ларда Д.т. Норвегияда ҳам расмий ва сўзлашув тили бўлган. Тарихда Д.т.нинг 3 даври фаркланади: умумскандинавия асос тили (3—9-а. лар), эски Д. т. (9—16-а.лар) ва янги Д. т. (16-а. дан кейинги давр). Д.т.даги қад. ёзма ёдгорликлар «руник» ёзувда бўлиб, 9-а.га тааллуқяи. Бу вақтга келиб эски Д. т. бошқа скандинав тиллардан фарқ қила бошлаган. 18-а.га келиб, ҳоз. адабий Д.т. шаклланди. Адабий Д.т. зеланд диалекти асосида юзага келган. Ҳоз. адабий Д.т. учун аналитик қурилиш хос, фонетикасида чўзиқ ва қисқа унлилар мавжуд (10 жуфт). Ундошлар фақат қисқа. Грамматикасида отлар бирлик ва кўпликда келади, умумий ва қаратқич келишигида турланади. Гап қурилиши учун 2 таркиблилик ва асосий бўлаклар — эга ва кесимнинг аниқ ўринга эгалиги хос. Янги сўзлар турли сўз ясовчи қўшимчалар, шунингдек, сўзларни қўшиш йўли б-н ясалади. Ёзуви лотин алифбоси асосида.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.