Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Dang

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70-b. — ziyouz.com

    Dang — 1) oğirlik ölçovi yoki pul birligi. Uluğbek akademiyasining namoyandalaridan Ğiyosiddin Jamşid al-Koşiy (Koşoniy) özining «Arifmetika kaliti» asarida örta asrlardagi Örta Osiyo va Eron xalqlarining oğirlik ölçovi va pul birligi bölgan D., tassuj va aşoir atamalaridan kasr sonlarni ifodalaşda foydalangan. Bunda dinorni 1 ga teng deb olinsa, D. 1/6 ga, tassuj 1/24 ga, aşoir 1/96 ga teng bölgan. Çunki bir D. oltin b-n ölçansa 1/6 dinorga, kumuş b-n ölçansa 1/6 dirhamga va ixtiyoriy oğirlikdagi 1/6 misqolga teng. Tassuj D. b-n quyidagiça boğlangan: 1 tassuj 1/4 D. = 1/24 dinor, dirham yoki misqol. 1 aşoir 1/4 tassuj = 1/16 D.= 1/96 dinor, dirham yoki misqol; 2) rus tilidagi «denga» sözining özagi şu «dang» dan olingan, dastlab u pul birligi bölib, 1/2 tiyin yoki 1/16 oltinni bildirgan. D. köpgina adabiyotlarda, mas, Mirzo Uluğbekning «Tört ulus tarixi», B. Ahmedovning «Tarixdan saboqlar»ida dong körinişida ham uçrab turadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ДАНГ — 1) оғирлик ўлчови ёки пул бирлиги. Улуғбек академиясининг намояндаларидан Ғиёсиддин Жамшид ал-Коший (Кошоний) ўзининг «Арифметика калити» асарида ўрта асрлардаги Ўрта Осиё ва Эрон халқларининг оғирлик ўлчови ва пул бирлиги бўлган Д., тассуж ва ашоир атамаларидан каср сонларни ифодалашда фойдаланган. Бунда динорни 1 га тенг деб олинса, Д. 1/6 га, тассуж 1/24 га, ашоир 1/96 га тенг бўлган. Чунки бир Д. олтин б-н ўлчанса 1/6 динорга, кумуш б-н ўлчанса 1/6 дирҳамга ва ихтиёрий оғирликдаги 1/6 мисқолга тенг. Тассуж Д. б-н қуйидагича боғланган: 1 тассуж 1/4 Д. = 1/24 динор, дирҳам ёки мисқол. 1 ашоир 1/4 тассуж = 1/16 Д.= 1/96 динор, дирҳам ёки мисқол; 2) рус тилидаги «деньга» сўзининг ўзаги шу «данг» дан олинган, дастлаб у пул бирлиги бўлиб, 1/2 тийин ёки 1/16 олтинни билдирган. Д. кўпгина адабиётларда, мас, Мирзо Улуғбекнинг «Тўрт улус тарихи», Б. Аҳмедовнинг «Тарихдан сабоқлар»ида донг кўринишида ҳам учраб туради.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.