Daralitoğ
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 83-b. — ziyouz.com
Daralitoğ — Kalif-Şerobod qator tepalari (gryadasi)ning bir qismi, Şerobod daştiga tutaşgan. Surxondaryo viloyatida. Eng baland joyi 823 m. D. Talxobdaxana darasidan (jan.-ğarbdan) Şörbuloqqaça 30 km ga çözilgan. Bör davrining gil, qumtoş, alevrolit va mergellaridan, paleogenning qumtoş va ohaktoşlaridan tuzilgan. Paleogenning ohaktoşlari (buxoro yarusi) D.ning öq qismiga töğri keladi. Ohaktoşlar ziç va qattiq bölganligi tufayli suvayirğiç qismida qalqonsimon relyef şakllari vujudga kelgan.
D.ning jan.-şarqiy yon bağri ança tik. Quruq soylar b-n kuçli parçalangan va vaqtinça oqar soylarning pro-lyuvial tekisliklari toğ oldida keng hududni egallagan. Dağal töq böz tuproqlarda şuvoq, biyurğun, şöra, gulxayri, oqquray, qönğirboş, rang va b. efemerlar keng tarqalgan, bahor va kuzda piçan örib olinadi. D. yaylov çorvaçiligida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРАЛИТОҒ — Калиф-Шеробод қатор тепалари (грядаси)нинг бир қисми, Шеробод даштига туташган. Сурхондарё вилоятида. Энг баланд жойи 823 м. Д. Талхобдахана дарасидан (жан.-ғарбдан) Шўрбулоққача 30 км га чўзилган. Бўр даврининг гил, қумтош, алевролит ва мергелларидан, палеогеннинг қумтош ва оҳактошларидан тузилган. Палеогеннинг оҳактошлари (бухоро яруси) Д.нинг ўқ қисмига тўғри келади. Оҳактошлар зич ва қаттиқ бўлганлиги туфайли сувайирғич қисмида қалқонсимон рельеф шакллари вужудга келган.
Д.нинг жан.-шарқий ён бағри анча тик. Қуруқ сойлар б-н кучли парчаланган ва вақтинча оқар сойларнинг про-лювиал текисликлари тоғ олдида кенг ҳудудни эгаллаган. Дағал тўқ бўз тупроқларда шувоқ, биюрғун, шўра, гулхайри, оққурай, қўнғирбош, ранг ва б. эфемерлар кенг тарқалган, баҳор ва кузда пичан ўриб олинади. Д. яйлов чорвачилигида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.