Dardanell böğozi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 93-b. — ziyouz.com
Dardanell böğozi (turkça Çanoqqal'a böğozi, yun. Gellespont - Gellar dengizi) - Yevropa (Bolqon ya. o.) b-n Osiyo (Kiçik Osiyo ya. o.) örtasidagi böğozlardan biri. Marmar va Egey dengizlarini qöşib turadi. D. b. aslida daryo vodiysi bölib, quruklikning çökişi natijasida dengiz böğoziga aylangan. Uz. 120,5 km, eni 1,3—27 km, çuq. 29—153 m. Qirğoqlari qumtoş, ohaktoşlardan tarkib topgan bölib, siyrak ösimlik b-n qoplangan. Şim.- şarqdan jan.-ğarbga oqadigan yuza oqim Marmar dengizidan çuçukroq (şörligi 25,5%o) suv olib ketadi, tezligi 2-6 km/soat. Jan.-ğarbdan şim.-şarqqa oqadigan suv osti oqimi Egey dengizidan şör (şörligi 38,5%O gaça) suv keltiradi. D. b.ning Yevropa sohilida Gelibolu, Osiyo sohilida Çanoqqal'a portlari joylaşgan (D. b.ning xalqarohuquqiy va iqtisodiy ahamiyati haqida Qora dengiz böğotzlari maqolasiga q.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРДАНЕЛЛ БЎҒОЗИ (туркча Чаноққалъа бўғози, юн. Геллеспонт - Геллар денгизи) - Европа (Болқон я. о.) б-н Осиё (Кичик Осиё я. о.) ўртасидаги бўғозлардан бири. Мармар ва Эгей денгизларини қўшиб туради. Д. б. аслида дарё водийси бўлиб, қурукликнинг чўкиши натижасида денгиз бўғозига айланган. Уз. 120,5 км, эни 1,3—27 км, чуқ. 29—153 м. Қирғоқлари қумтош, оҳактошлардан таркиб топган бўлиб, сийрак ўсимлик б-н қопланган. Шим.- шарқдан жан.-ғарбга оқадиган юза оқим Мармар денгизидан чучукроқ (шўрлиги 25,5%о) сув олиб кетади, тезлиги 2-6 км/соат. Жан.-ғарбдан шим.-шарққа оқадиган сув ости оқими Эгей денгизидан шўр (шўрлиги 38,5%О гача) сув келтиради. Д. б.нинг Европа соҳилида Гелиболу, Осиё соҳилида Чаноққалъа портлари жойлашган (Д. б.нинг халқароҳуқуқий ва иқтисодий аҳамияти ҳақида Қора денгиз бўғотзлари мақоласига қ.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.