Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Dari tili

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 101-b. — ziyouz.com

    Dari tili — ğarbiy, şarqiy eroniylar (forslar, afğonlar va b.) adabiy tili. 9-a. oxirlari va 16-a. boşlarida hoz. Eron, Afğoniston, Ozarbayjon, qisman Markaziy Osiyo va Şim.-Ğarbiy Hindiston hududlarida tarqalgan. Şarqning köp şoirlari, xususan Rudakiy, Hofiz, Şeroziy, Umar Xayyom, Nosir Xisrav, Bedil, Nizomiy Ganjaviylar şu tilda ijod qilgan. Buyuk özbek şoiri Alişer Navoiy D.t.da yozgan şe'rlaridan devon tuzgan («Devoni Foniy»). D.t.ni forsiy dari, forsiy deb ham ataganlar. D.t. eroniy bölmagan xalqlar tomonidan ham ri-vojlantirildi va takomillaştirildi. Şunga köra, u baynalmilal — xalqlararo aloqa tili tavsifiga ega böldi. 15-a. 2-yarmidan boşlab D.t. siyosiy va b. ijtimoiy sabablar b-n differensiatsiyalandi, 20-a.ga kelib 3 körinişga ega böldi (fors adabiy tili — Eronda; tojik adabiy tili — Tojikistonda; adabiy D.t. — Afğonistonda). Hoz. D.t. Afğonistondagi ikki rasmiy tilning (puştu tili b-n bir qatorda) biri. Bu til avval «Afğonistonning fors tili» yoki «forsi-kobuli» deb atalgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ДАРИ ТИЛИ — ғарбий, шарқий эронийлар (форслар, афғонлар ва б.) адабий тили. 9-а. охирлари ва 16-а. бошларида ҳоз. Эрон, Афғонистон, Озарбайжон, қисман Марказий Осиё ва Шим.-Ғарбий Ҳиндистон ҳудудларида тарқалган. Шарқнинг кўп шоирлари, хусусан Рудакий, Ҳофиз, Шерозий, Умар Хайём, Носир Хисрав, Бедил, Низомий Ганжавийлар шу тилда ижод қилган. Буюк ўзбек шоири Алишер Навоий Д.т.да ёзган шеърларидан девон тузган («Девони Фоний»). Д.т.ни форсий дари, форсий деб ҳам атаганлар. Д.т. эроний бўлмаган халқлар томонидан ҳам ри-вожлантирилди ва такомиллаштирилди. Шунга кўра, у байналмилал — халқлараро алоқа тили тавсифига эга бўлди. 15-а. 2-ярмидан бошлаб Д.т. сиёсий ва б. ижтимоий сабаблар б-н дифференциацияланди, 20-а.га келиб 3 кўринишга эга бўлди (форс адабий тили — Эронда; тожик адабий тили — Тожикистонда; адабий Д.т. — Афғонистонда). Ҳоз. Д.т. Афғонистондаги икки расмий тилнинг (пушту тили б-н бир қаторда) бири. Бу тил аввал «Афғонистоннинг форс тили» ёки «форси-кобули» деб аталган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.