Darveş Muhammad Tarxon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Darveş Muhammad Tarxon (?-1496) — temuriylardan Sulton Ahmad Mirzo (1451—94) ning nufuzli amiri, yirik yer egasi. Örda Buğo Tarxonning öğli. Buxoro hokimi. Arğin qabilasidan. Sulton Ahmad Mirzo va Sulton Mahmud Mirzoning toğasi bölgan. Alişer Navoiy Samarqandda tahsil olayotgan paytda (1466—69) D.M.T. unga homiylik qilgan. Samarqand yonida D.M.T. ning çorboği bölgan. Bobur va Binoiy bergan ma'lumotlarga köra, tarixçi Muhammad Solih 15-a. 90-y.lari örtalarida D.M.T. xizmatida bölgan. Sulton Ahmad Mirzo vafoti (1494) dan söng D.M.T. Boysunğur Mirzo b-n Sulton Ali Mirzo örtasidagi taxt uçun kuraşda iştirok etib, Boysunğur Mirzo tomonidan asir olinib, qatl etilgan. Bobur «Boburnoma»la D.M.T. haqida «Mirzo qoşida barça beklardin uluğroq va mö'tabarroq bu erdi. Musulmon, odmi va darveşvaş kişi erdi. Hamişa mushaf kitobat qilur erdi. Şatranjni biser öynar edi, yaxşi öynar edi. Quş ilmini xöb bilur edi, quşni xöb solur edi», deb yozadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРВЕШ МУҲАММАД ТАРХОН (?-1496) — темурийлардан Султон Аҳмад Мирзо (1451—94) нинг нуфузли амири, йирик ер эгаси. Ўрда Буғо Тархоннинг ўғли. Бухоро ҳокими. Арғин қабиласидан. Султон Аҳмад Мирзо ва Султон Маҳмуд Мирзонинг тоғаси бўлган. Алишер Навоий Самарқандда таҳсил олаётган пайтда (1466—69) Д.М.Т. унга ҳомийлик қилган. Самарқанд ёнида Д.М.Т. нинг чорбоғи бўлган. Бобур ва Биноий берган маълумотларга кўра, тарихчи Муҳаммад Солиҳ 15-а. 90-й.лари ўрталарида Д.М.Т. хизматида бўлган. Султон Аҳмад Мирзо вафоти (1494) дан сўнг Д.М.Т. Бойсунғур Мирзо б-н Султон Али Мирзо ўртасидаги тахт учун курашда иштирок этиб, Бойсунғур Мирзо томонидан асир олиниб, қатл этилган. Бобур «Бобурнома»ла Д.М.Т. ҳақида «Мирзо қошида барча беклардин улуғроқ ва мўътабарроқ бу эрди. Мусулмон, одми ва дарвешваш киши эрди. Ҳамиша мусҳаф китобат қилур эрди. Шатранжни бисер ўйнар эди, яхши ўйнар эди. Қуш илмини хўб билур эди, қушни хўб солур эди», деб ёзади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.