Darvoz tizmasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 91-b. — ziyouz.com
Darvoz tizmasi — Pomirnkng ğarbiy qismidagi tizma. Obixingov, Panj va Vanç (Panj havzasi) daryolari oraliğida. Şim.-şarkdan jan.-ğarbga 200 km çözilgan, şim.-şarkda Fanlar akademiyasi tizmasiga tutaş. D. t. paleozoy va mezozoyning ohaktoş, qumtoş, gilli slanets, konglomerat, şuningdek, kristalli slanets va granitlaridan tarkib topgan. Tizmaning şarqiy qismi baland (6083 m), tepalarida muzlik köp. Muzliklarning umumiy mayd. 420 km2, ayrim muzliklarning uz. 12—15 km. Tizmaning ğarbiy qismi past (3000— 3700 m) bölib, yon bağirlarida daşt ösimliklaridan şöra-şuvoq, çalovşuvoq-betaga, ayrim joylarda daraxt va butalar ösadi. Şim. yon bağirlarida zarangzor, yonğoqzor, jan. yon bagirlarida arçazor, bodomzorlar bor. 3500—3700 m dan yuqorida subalp va alp ötloqlari uçraydi. 4200—4500 m dan yuqori qismlari doimiy qor va muzliklar b-n qoplanib yotadi. Bu yerlarda arxar va burama şoxli takalar yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАРВОЗ ТИЗМАСИ — Помирнкнг ғарбий қисмидаги тизма. Обихингов, Панж ва Ванч (Панж ҳавзаси) дарёлари оралиғида. Шим.-шаркдан жан.-ғарбга 200 км чўзилган, шим.-шаркда Фанлар академияси тизмасига туташ. Д. т. палеозой ва мезозойнинг оҳактош, қумтош, гилли сланец, конгломерат, шунингдек, кристалли сланец ва гранитларидан таркиб топган. Тизманинг шарқий қисми баланд (6083 м), тепаларида музлик кўп. Музликларнинг умумий майд. 420 км2, айрим музликларнинг уз. 12—15 км. Тизманинг ғарбий қисми паст (3000— 3700 м) бўлиб, ён бағирларида дашт ўсимликларидан шўра-шувоқ, чаловшувоқ-бетага, айрим жойларда дарахт ва буталар ўсади. Шим. ён бағирларида зарангзор, ёнғоқзор, жан. ён багирларида арчазор, бодомзорлар бор. 3500—3700 м дан юқорида субальп ва альп ўтлоқлари учрайди. 4200—4500 м дан юқори қисмлари доимий қор ва музликлар б-н қопланиб ётади. Бу ерларда архар ва бурама шохли такалар яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.