Daşt sustkaşi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 122-b. — ziyouz.com
Daşt sustkaşi (Blaps halophila Fisch.) — qora tanli qönğizlar oilasiga mansub qönğiz. Tanasining uz. 17— 25 mm, qora rangda. Möylovlari old-kökragining asosiga yetmaydi. Örta Osiyoning daşt zonalari, Rossiyaning Yevropa qismi, Ğarbiy Sibirda tarqalgan. Qönğizi va liçinkasi qişlaydi. Kattaligi 2 mm ça, oval şaklidagi tuxumini (yiliga 500 ga yaqin) tuproqqa quyadi. Tuxum qöyiş bahor va yoz böyi davom etadi. Liçinkasi avg. oyida ğumbakka aylanadi (bu davr 2—3 hafta davom etadi). D. s.ning qönğizlari uçmaydi, biroq qölansa hidli suyuklik ajratib, sekin sudralib yuradi. Urğoçilari ösimlik qoldiqlari orasida (2 yilça) yaşab, begona ötlar b-n oziqlanadi. Tuproqda yaşovçi qönğizlari va liçinkalari turli q. x. ekinlari, jumladan, ğöza va beda maysalariga, ayniqsa, qurğoqçilik yillari, zarar keltiradi.
Kuraş çoralari: qator oralariga öz vaqtida sifatli işlov beriş, 10% li bazudin (40 kg/ra) soliş, ekin maysalariga sumitsidinning 20% li (0,4 kg/ga) yoki detsionning 2,5% li emulsiyalanuvçi konsentrati (0,3 kg/ga)ni purkaş.
Najmiddin Mahmudxöjayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАШТ СУСТКАШИ (Blaps halophila Fisch.) — қора танли қўнғизлар оиласига мансуб қўнғиз. Танасининг уз. 17— 25 мм, қора рангда. Мўйловлари олд-кўкрагининг асосига етмайди. Ўрта Осиёнинг дашт зоналари, Россиянинг Европа қисми, Ғарбий Сибирда тapқалган. Қўнғизи ва личинкаси қишлайди. Катталиги 2 мм ча, овал шаклидаги тухумини (йилига 500 га яқин) тупроққа қуяди. Тухум қўйиш баҳор ва ёз бўйи давом этади. Личинкаси авг. ойида ғумбакка айланади (бу давр 2—3 ҳафта давом этади). Д. с.нинг қўнғизлари учмайди, бироқ қўланса ҳидли суюклик ажратиб, секин судралиб юради. Урғочилари ўсимлик қолдиқлари орасида (2 йилча) яшаб, бегона ўтлар б-н озиқланади. Тупроқда яшовчи қўнғизлари ва личинкалари турли қ. х. экинлари, жумладан, ғўза ва беда майсаларига, айниқса, қурғоқчилик йиллари, зарар келтиради.
Кураш чоралари: қатор ораларига ўз вақтида сифатли ишлов бериш, 10% ли базудин (40 кг/ra) солиш, экин майсаларига сумицидиннинг 20% ли (0,4 кг/га) ёки деционнинг 2,5% ли эмульсияланувчи концентрати (0,3 кг/га)ни пуркаш.
Нажмиддин Маҳмудхўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.