Davlat mulkini boşqariş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 21-b. — ziyouz.com
Davlat mulkini boşqariş - şaxslar va davlat idoralari tomonidan qonunçiliqda belgilangan xuquq va vakolatlar doirasida davlat mulki egasi (egalik, foydalaniş, tasarruf etiş) vazifalarini bajariş. Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va 1990 y. 31 okt.da qabul qilingan «Özbekiston Respublikasida mulkçilik tuğrisida» qonuniga köra davlat mulkini xalq nomidan (ma'muriy-hududiy tuzilma aholisi nomidan) tegişli xalq deputatlari kengaşi va ular vakolat bergan davlat organlari tasarruf etadi va boşqaradi. Mac, ÖzR mulkini Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Özbekiston Respublikasi Prezidenti, Özbekiston Respublikasi hukumati yoki ular vakolat bergan davlat organlari tasarruf etadi va boşqaradi, ma'muriy-hududiy tuzilmalarda davlat mulki (kommunal mulk)ga nisbatan mulkçilik huquqini mahalliy hokimiyat idoralari amalga oşiradi. Respublika yoki mahalliy hokimiyat idoralari egaligida bölgan mulk xöjalik yuritiş yoki joriy boşqariş huquqi b-n yuridik şaxslarga berilişi mumkin. Köpgina rivojlangan mamlakatlarda davlat korxonalari davlat mulkining muhim obyektlariga kiradi va ularni tarmoq vazirliklari boşqaradi, Moliya vazirligi nazorat qiladi. Ayrim mamlakatlarda D.m.b. b-n şuğullanadigan maxsus vazirliklar ta'sis etilgan.
Özbekiston Respublikasida bozor iqtisodiyotiga ötiş davrida islohotlarni amalga oşiriş davomida 1994 y.da Vazirlar Mahkamasining Davlat mulkini boşqariş va xususiylaştiriş qömitasi (1992) hamda Moliya vazirligi huzuridagi Davlat mulki fondi negizida davlat boşqaruv organi — Özbekiston Respublikasi Davlat mulkini boşqariş va tadbirkorlikni qöllab-quvvatlaş davlat qömitasi (Davlat mulki qömitasi) taşkil etildi. Davlat mulki qömitasi davlat korxonalar va b. mulkka, korxonalarning ustav fondidagi davlat hissasiga töğri keladigan aksiyalar paketi va paylarga mulkçilik huquqini amalga oşiradi. Davlat mulki qömitasi belgilangan tartibda Özbekiston hududidagi va çet ellardagi Özbekiston Respublikasi davlat mulki obyektlarini boşqariş va tasarruf etiş; davlat siyosati qonunçiligi asosida davlat korxonalari, köçmas mulk obyektlarini va ular joylaşgan yer maydonlarini xususiylaştirişi, davlat tarmoq, mintaqa böyiça xususiylaştiriş dasturlarini işlab çiqiş, davlat tasarrufidan çiqariş va xususiylaştiriş jarayonlarini tarmoqlararo va mintaqalararo muvofiqlaştiriş; Davlat mulki qömitasining hududiy bölinmalariga rahbarlik; xususiylaştirişni va tadbirkorlikni qöllab-quvvatlaş hamda investitsiyalarni jalb etiş sohasida davlat siyosatini amalga oşirişni ta'minlaydigan bozor infratuzilmalari va muassasalarini barpo etiş va b. vazifalarni bajaradi.
Abdulla Abduqodirov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАВЛАТ МУЛКИНИ БОШҚАРИШ - шахслар ва давлат идоралари томонидан қонунчилиқда белгиланган хуқуқ ва ваколатлар доирасида давлат мулки эгаси (эгалик, фойдаланиш, тасарруф этиш) вазифаларини бажариш. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва 1990 й. 31 окт.да қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасида мулкчилик туғрисида» қонунига кўра давлат мулкини халқ номидан (маъмурий-ҳудудий тузилма аҳолиси номидан) тегишли халқ депутатлари кенгаши ва улар ваколат берган давлат органлари тасарруф этади ва бошқаради. Mac, ЎзР мулкини Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси, Ўзбекистон Республикаси Президенти, Ўзбекистон Республикаси ҳукумати ёки улар ваколат берган давлат органлари тасарруф этади ва бошқаради, маъмурий-ҳудудий тузилмаларда давлат мулки (коммунал мулк)га нисбатан мулкчилик ҳуқуқини маҳаллий ҳокимият идоралари амалга оширади. Республика ёки маҳаллий ҳокимият идоралари эгалигида бўлган мулк хўжалик юритиш ёки жорий бошқариш ҳуқуқи б-н юридик шахсларга берилиши мумкин. Кўпгина ривожланган мамлакатларда давлат корхоналари давлат мулкининг муҳим объектларига киради ва уларни тармоқ вазирликлари бошқаради, Молия вазирлиги назорат қилади. Айрим мамлакатларда Д.м.б. б-н шуғулланадиган махсус вазирликлар таъсис этилган.
Ўзбекистон Республикасида бозор иқтисодиётига ўтиш даврида ислоҳотларни амалга ошириш давомида 1994 й.да Вазирлар Маҳкамасининг Давлат мулкини бошқариш ва хусусийлаштириш қўмитаси (1992) ҳамда Молия вазирлиги ҳузуридаги Давлат мулки фонди негизида давлат бошқарув органи — Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошқариш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш давлат қўмитаси (Давлат мулки қўмитаси) ташкил этилди. Давлат мулки қўмитаси давлат корхоналар ва б. мулкка, корхоналарнинг устав фондидаги давлат ҳиссасига тўғри келадиган акциялар пакети ва пайларга мулкчилик ҳуқуқини амалга оширади. Давлат мулки қўмитаси белгиланган тартибда Ўзбекистон ҳудудидаги ва чет эллардаги Ўзбекистон Республикаси давлат мулки объектларини бошқариш ва тасарруф этиш; давлат сиёсати қонунчилиги асосида давлат корхоналари, кўчмас мулк объектларини ва улар жойлашган ер майдонларини хусусийлаштириши, давлат тармоқ, минтақа бўйича хусусийлаштириш дастурларини ишлаб чиқиш, давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини тармоқлараро ва минтақалараро мувофиқлаштириш; Давлат мулки қўмитасининг ҳудудий бўлинмаларига раҳбарлик; хусусийлаштиришни ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш ҳамда инвестицияларни жалб этиш соҳасида давлат сиёсатини амалга оширишни таъминлайдиган бозор инфратузилмалари ва муассасаларини барпо этиш ва б. вазифаларни бажаради.
Абдулла Абдуқодиров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.