Davlatga qarşi jinoyatlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 38-b. — ziyouz.com
Davlatga qarşi jinoyatlar DAVLATGA QARŞI JINOYATLAR, Özbekiston Respublikasiga qarşi jinoyatlar — ÖzR suvereniteta, hududiy daxlsizligi, xavfsizligi, mudofaa salohiyati, Özbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumiga, iqtisodiyotiga, ijtimoiy-siyosiy barqarorligiga tajovuz qiluvçi öta oğir jinoyatlardan hisoblanadi. Bu jinoyatlar uçun ÖzR JK maxsus qismida javobgarlik belgilangan bölib, ular duşman tomoniga ötiş, josuslik, davlat sirlarini çet el davlatiga yetkaziş, Özbekiston Respublikasiga karşi duşmanlik faoliyati olib borişda çet el davlatiga yordam körsatiş, Özbekiston Respublikasi Prezidentining hayoti va soğliğiga, Özbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumiga tajovuz etiş, ya'ni Özbekiston Respublikasining amaldagi davlat tuzumini. Konstitutsiyaga xilof ravişda özgartirişga, hokimiyatni bosib olişga, qonuniy ravişda saylab qöyilgan yoki tayinlangan hokimiyat vakillarini hokimiyatdan çetlatişga, Özbekiston Respublikasi hududiy yaxlitligini Konstitutsiyaga xilof tarzda buzişga oçikdan-oçiq da'vat qiliş yoki bunday mazmundagi materiallarni tarqatiş, qöporuvçilik, davlat sirlarini oşkor etiş va davlat siri yoki harbiy sir hisoblangan hujjatlarni yöqotişga qaratilgan harakatlarda ifodalanadi.
Jinoyat qiliş paytida 16 yoşga tölgan aqli raso şaxslar Özbekiston Respublikasiga qarşi jinoyatlarning subyektlari böla oladi. Ammo davlatga xoinlik qilişning subyekti faqat ÖzR fuqarosi, josuslik jinoyatining subyekti faqat çet el fuqarosi va fuqaroligi bölmagan şaxslar, davlat sirlarini oşkor qiliş va davlat siri yoki harbiy sir hisoblangan hujjatlarni yöqotiş jinoyatlarining subyekti davlat siri yoki harbiy sir xisoblangan hujjatlar işonib topşirilib qöyilgan şaxslar böladi. Qolganlarining subyektlari esa har qanday şaxs bölişi mumkin.
Mamajon Usmonaliyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАВЛАТГА ҚАРШИ ЖИНОЯТЛАР, Ўзбекистон Республикасига қарши жиноятлар — ЎзР суверенитета, ҳудудий дахлсизлиги, хавфсизлиги, мудофаа салоҳияти, Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузумига, иқтисодиётига, ижтимоий-сиёсий барқарорлигига тажовуз қилувчи ўта оғир жиноятлардан ҳисобланади. Бу жиноятлар учун ЎзР ЖК махсус қисмида жавобгарлик белгиланган бўлиб, улар душман томонига ўтиш, жосуслик, давлат сирларини чет эл давлатига етказиш, Ўзбекистон Республикасига карши душманлик фаолияти олиб боришда чет эл давлатига ёрдам кўрсатиш, Ўзбекистон Республикаси Президентининг ҳаёти ва соғлиғига, Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузумига тажовуз этиш, яъни Ўзбекистон Республикасининг амалдаги давлат тузумини. Конституцияга хилоф равишда ўзгартиришга, ҳокимиятни босиб олишга, қонуний равишда сайлаб қўйилган ёки тайинланган ҳокимият вакилларини ҳокимиятдан четлатишга, Ўзбекистон Республикаси ҳудудий яхлитлигини Конституцияга хилоф тарзда бузишга очикдан-очиқ даъват қилиш ёки бундай мазмундаги материалларни тарқатиш, қўпорувчилик, давлат сирларини ошкор этиш ва давлат сири ёки ҳарбий сир ҳисобланган ҳужжатларни йўқотишга қаратилган ҳаракатларда ифодаланади.
Жиноят қилиш пайтида 16 ёшга тўлган ақли расо шахслар Ўзбекистон Республикасига қарши жиноятларнинг субъектлари бўла олади. Аммо давлатга хоинлик қилишнинг субъекти фақат ЎзР фуқароси, жосуслик жиноятининг субъекти фақат чет эл фуқароси ва фуқаролиги бўлмаган шахслар, давлат сирларини ошкор қилиш ва давлат сири ёки ҳарбий сир ҳисобланган ҳужжатларни йўқотиш жиноятларининг субъекти давлат сири ёки ҳарбий сир хисобланган ҳужжатлар ишониб топширилиб қўйилган шахслар бўлади. Қолганларининг субъектлари эса ҳар қандай шахс бўлиши мумкин.
Мамажон Усмоналиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.