Davlatlarning huquqiy vorisligi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 39-b. — ziyouz.com
Davlatlarning huquqiy vorisligi — bir davlat huquqlari va majburiyatlarining boşqa bir davlatga ötişi. D.h.v. masalasi quyidagi hollarda yuzaga keladi: 1) ijtimoiy-iqtisodiy formatsiya özgarişiga olib kelgan ijtimoiy inqilob sodir bölganda; 2) milliy ozodlik kuraşi natijasida yangi mustaqil davlatlar paydo bölganda; 3) avvalgi davlat hududida — bir neça davlat taşkil topganda hamda ikki yoki bir neça davlat birlaşuvi natijasida yangi davlat vujudga kelganda; 4) hududiy özgarişlar röy berganda. D.h.v. yangi davlatlar uçun: xalqaro şartnomalarni qayta körib çiqiş, ularni bekor qiliş, xalqaro taşkilotlarga a'zo böliş, xususiy mulkni davlat mulkiga aylantiriş, mulkning xuquqiy vorisligini ta'minlaş kabi masalalarni qaytadan hal qilişni taqozo etadi. 1978 y.da Davlatlarning şartnomalarga oid huquqiy vorisligi töğrisida Vena konvensiyasi qabul qilingan edi. 1983 y.gi Vena konvensiyasi esa davlat mulki, davlat arxivlari va davlat qarzlariga oid D.h.v. asosiy qoidalarini belgilab berdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАВЛАТЛАРНИНГ ҲУҚУҚИЙ ВОРИСЛИГИ — бир давлат ҳуқуқлари ва мажбуриятларининг бошқа бир давлатга ўтиши. Д.ҳ.в. масаласи қуйидаги ҳолларда юзага келади: 1) ижтимоий-иқтисодий формация ўзгаришига олиб келган ижтимоий инқилоб содир бўлганда; 2) миллий озодлик кураши натижасида янги мустақил давлатлар пайдо бўлганда; 3) аввалги давлат ҳудудида — бир неча давлат ташкил топганда ҳамда икки ёки бир неча давлат бирлашуви натижасида янги давлат вужудга келганда; 4) ҳудудий ўзгаришлар рўй берганда. Д.ҳ.в. янги давлатлар учун: халқаро шартномаларни қайта кўриб чиқиш, уларни бекор қилиш, халқаро ташкилотларга аъзо бўлиш, хусусий мулкни давлат мулкига айлантириш, мулкнинг хуқуқий ворислигини таъминлаш каби масалаларни қайтадан ҳал қилишни тақозо этади. 1978 й.да Давлатларнинг шартномаларга оид ҳуқуқий ворислиги тўғрисида Вена конвенцияси қабул қилинган эди. 1983 й.ги Вена конвенцияси эса давлат мулки, давлат архивлари ва давлат қарзларига оид Д.ҳ.в. асосий қоидаларини белгилаб берди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.