Daxmai şohon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 119-b. — ziyouz.com
Daxmai şohon (şohlar daxmasi) — Qöqon ş.dagi me'moriy yodgorlik. 19-a.ning 20-y.larida qurilgan. Qöqon xonlari xonadonlariga tegişli şaxslar Norbötabiy va uning avlodlari dafn etilgan xazira. Daxmaga ğarbdan peştoq (9,4x11,7 m) orqali kiriladi. Peştoqining ikki tomoniga burjlar işlangan, sirkor ğişt va koşin bezakli qilib terilgan. Peştoq sathining yon tomonlari töq zangori rangdagi juft qalampir tasvirlar b-n be-zatilgan. Örta qismiga zangori, yaşil va oq koşindan sakkiz qirrali yul-duzlar, tepasiga qizil, qora va yaşil rangli yölyöl çiziqlar tuşirilgan. Ravoq tepasida qizil, puşti, yaşil, zangori va oq rangdagi oltiburçak va romb şakllari tasvirlangan. Maqbara eşigi öyma ösimliksimon naqş va arabiy yozuvlar b-n uyğunlaştirilib nafis bezatilgan. Maqbara gumbazli, içki devorlaridagi darçalarning biridan tomga, ikkinçisidan masjidga ötilgan. Uçinçisi esa oçiq turgan. Içki qismidagi katta ravoqlar b-n darça ravoqlarining oraliqlaridagi ğiştlar tik, gajaklar esa tölqinsimon qilib terilgan. Maqbara yonida ayvonli masjid (7x6,8 m) ikki us-tunli bölib, uning tösinli şifti 4 katakka bölingan, böyama naqş b-n bezatilgan. D.ş.da xonning onasiga atab qurilgan Modarixon maqbarasi yaxşi saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАХМАИ ШОҲОН (шоҳлар дахмаси) — Қўқон ш.даги меъморий ёдгорлик. 19-а.нинг 20-й.ларида қурилган. Қўқон хонлари хонадонларига тегишли шахслар Норбўтабий ва унинг авлодлари дафн этилган хазира. Дахмага ғарбдан пештоқ (9,4x11,7 м) орқали кирилади. Пештоқининг икки томонига буржлар ишланган, сиркор ғишт ва кошин безакли қилиб терилган. Пештоқ сатҳининг ён томонлари тўқ зангори рангдаги жуфт қалампир тасвирлар б-н бе-затилган. Ўрта қисмига зангори, яшил ва оқ кошиндан саккиз қиррали юл-дузлар, тепасига қизил, қора ва яшил рангли йўлйўл чизиқлар туширилган. Равоқ тепасида қизил, пушти, яшил, зангори ва оқ рангдаги олтибурчак ва ромб шакллари тасвирланган. Мақбара эшиги ўйма ўсимликсимон нақш ва арабий ёзувлар б-н уйғунлаштирилиб нафис безатилган. Мақбара гумбазли, ички деворларидаги дарчаларнинг биридан томга, иккинчисидан масжидга ўтилган. Учинчиси эса очиқ турган. Ички қисмидаги катта равоқлар б-н дарча равоқларининг оралиқларидаги ғиштлар тик, гажаклар эса тўлқинсимон қилиб терилган. Мақбара ёнида айвонли масжид (7x6,8 м) икки ус-тунли бўлиб, унинг тўсинли шифти 4 катакка бўлинган, бўяма нақш б-н безатилган. Д.ш.да хоннинг онасига атаб қурилган Модарихон мақбараси яхши сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.